Mashadov IWPR'ın sorularını cevaplandırdı

Rus ordusu kontrolden çıktı

"Bugün General Moltenskoy istese bile askerlerine sözünü geçiremiyor. Bunlar kontrol dışına çıkmış, askerliğin emir-komuta zincirinden boşanmış haydutlaşmışlardır."

"Savaşan bir ülkenin devlet başkanı olmaktansa, barış içinde yaşayan bir Çeçenistan'ın sıradan bir vatandaşı olmayı ve bu şartlarda oyumu kullanmayı tercih ederim. Ruslar Çeçenler'in seçilmiş temsilcileriyle masaya oturmak zorundadır. Kuklaları Ahmet Kadirov ile görüşmek istiyorlarsa, emretsinler, koşarak Moskova'ya gelir, imzayı atar."

15.06.2002
Çeçenistan Cumhurbaşkanı Aslan Mashadov, Londra'da bulunan Institute for War & Peace Reporting (IWPR)'in Kafkasya Editörü Thomas de Waal'ın sorularını cevaplandırdı.

Mashadov, kendisine bir aracı ile Mart 2002'de gönderilen sorulara Nisan ayında cevap verdi. Röportaj kaseti IWPR'a Haziran'ın ilk haftası ulaştı. Bu röportaj yapılırken Hattap'ın öldüğü açıklanmamıştı.

Çeçenistan'da şu andaki durum nedir? Rusların temizlik operasyonları hakkında ve Çeçen Direnişi hakkında ve kayıplar konusunda ne diyeceksiniz?

Çeçenistan savaşını başlatanlar için anlamsız olarak uzayıp giden bir savaş mantığı var Çeçenistan'da. İkinci savaş başlayalı 3 yıl oldu. Rus tarafı amaçlarının hiçbirine ulaşamadı. Savaşçılarımızın direnişini kıramadılar ve kıramayacaklar da. Bu sebepten dolayı bütün azgınlıklarıyla korumasız sivil halka saldırıp zulüm yapıyorlar. Özellikle geçtiğimiz aylarda dağlık bölge ve dağ eteklerindeki yerleşim bölgelerine saldıran Ruslar temizlik adı altında hırsızlık yapıyor, adam kaçırıyor ve öldürüyorlar. Rus Generali Moltenskoy ara vermeden sürekli katliam yapma talimatı verdi. Ruslar taktikle halkı usandırarak, Çeçen savaşçıları Ruslar'a teslim etmeye zorlayacaklar akılları sıra. Ama bu Rus generalinin tarih bilgisi zayıf, Çeçen halkını tanımıyor. Şunu unutuyor, halkı sıkıştırarak teslim etmelerini istediği kimseler, o halkın kardeşleri, oğulları, kocaları ve babalarıdır. Her gün bu halka işkence yapacaksın, aşağılayacaksın sonra da böyle istekte bulunacaksın.

Mart 2002'nin sonunda bu Rus generali dünya kamuoyunu aldatmaya yönelik bir oyuna tezgahtarlık yaptı. Amaç Rusya'nın insan hakları karnesini düzeltmeye yönelik aldatma ve kandırma oyunu sergilemekti. Bunun için, irtikap ettikleri temizlik operasyonlarına savcılıktan bir kişi ile yerel yönetimden bir kişiyi şahit tutmayı denediler. Güya askerler kibar bir şekilde evlerin kapılarını çalıp aradıkları kişi hakkında bilgi sunuyor. Kremlin'in mikrofonu Sergey Yastrjembsky bunları medyaya pompaladı ama kimseyi bunlara inandıramadı. Ve bunların gerçekte bir propaganda faaliyeti olduğu kısa sürede ortaya çıktı.

Tsatsan-Yurt, Kurçaloy, Gekhi ve diğer yerlerde aynı sahneler tekrarlandı. Sayısız zırhlı araç, maskeli OMON birlikleri insanları dövdü, mallarını çaldı ve düzinelerle insanı ortadan kaldırdı.

Durum o kadar farklı ki, bugün General Moltenskoy istese bile askerlerine sözünü geçiremiyor. Bunlar kontrol dışına çıkmış, askerliğin emir-komuta zincirinden boşanmış haydutlaşmışlardır. Bunlar askere sivil halka karşı cezalandırıcı olarak alınmışlardı ve sonuçta gerçek bir çeteye dönüştüler ve daha da önemlisi dış görünüşleri itibariyle Rus askeri üniformasının içinde ve onu kamuflaj olarak kullanıyorlar.

Daha önce de söyledim, Rus ordusu tamamen sivil halka yönelik saldırganlık içindedir. Bizim birliklerimizin olduğu yerlerden uzak durmaya çalışıyorlar. Biz hergün Rus ordu birliklerine ve kontrol noktalarına saldırıyoruz. Rus ordusunun günlük kaybı 10-50 Rus askeridir. Bizim tarafımımızda kayıp var ama daha az. Çünkü biz gerilla taktiği uyguluyor, küçük guruplarla hareket halinde bulunuyoruz.

Başkanlık süreniz bitti. Şimdiki statünüz nedir? Yeni seçim yapılmadı. Bu konuyu nasıl çözeceksiniz?

Bizim ülkemizde özel çözüm yok. Biz Uluslararası hukuka ve anayasamızın geçerli hükümlerine göre hareket ederiz. Savaş sona erince ve halk iradesinin serbest bir şekilde tezahür edeceği şartlar hasıl olunca seçim yapılacaktır. Bulunduğumuz şartlarda, dünyanın hiçbir yerinde seçim yapılamaz. Sizi temin ederim ki, savaşan bir ülkenin devlet başkanı olmaktansa, barış içinde yaşayan bir Çeçenistan'ın sıradan bir vatandaşı olmayı ve bu şartlarda oyumu kullanmayı tercih ederim. Bu şartlarda, Rusya bürokrasisi beni sevsin sevmesin, Çeçenlerle barış masasına onların seçilmiş temsilcileriyle oturmak zurundadırlar, seçilmiş Çeçen hükümetinin başındaki Aslan Maskhadov ile.
Kuklaları Ahmet Kadirov ile görüşmek istiyorlarsa, emretsinler, koşarak Moskova'ya gelir, imzayı atar. Görelim bakalım.

Rus yetkililerle temasınız var mı, varsa ne konuşuyorsunuz?

Rusya liderleriyle direkt temas yok. Çeçenistan Başbakan Yardımcısı Ahmet Zakayev'i bu konuda görevlendirdim. Rusya Başkanı'nın temsilcisi Vladimir Kazantsev ile buluştu ve bağlantı devam ediyor. Görüşmeler genel çerçeve dışına çıkmadı. Rus tarafı generallerden korkuyor ve ciddi görüşmeler yapmaktan kaçıyorlar.

Çeçenistan'da ve Çeçenistan dışında, Basayev ve Hattab'ın ikinci savaşın sorumlusu olduğu söyleniyor. Bu kişlerin Çeçenistan'da desteği var mı? Bunların ortadan kalkmasıyla durum değişir mi?

Bunlar çok layt varsayımlar. Şimdi 50 kişi kalkmış Dağıstan'a girmiş ve orada bir iç çatışma var. Şimdi üç yıl boyunca devam eden bu büyüklükteki bir savaşın sebebi o tür şeyler olamaz. Rus halkını bu Dağıstan olayıyla kandıramayacaklarını anlayınca bu sefer de Moskova ve diğer şehirlerde bombalama olayları tertip ederek bunları Çeçenler'in üzerine yıkmaya kalktılar. Bunu anlamı şudur: Çeçenistan savaşı önceden planlanmıştır. Yani propagandasını yaptıkları gibi bahsedilen türden makyaj malzemelerle savaş çıkmaz.

Ama şunu da söyleyeyim, Çeçenistan'ın lider kadrosu Basayev'in Dağıstan'a girişini onaylamamış veya teşvik etmemiştir. Tam tersine Dağıstan liderlerine ve diğer Kuzey Kafkasya Cumhuriyetleri'ne çağrıda bulundum, gayretlerimizi birleştirelim dedim. Bu tür olayların olmasını engelleyelim dedim. Buna yanaşmayan ilk kişi Dağıstan lideriydi. Çünkü Moskova ona güçlü tazyik yapıyordu. Şayet bizler bir araya gelebilseydik, o takdirde Ruslar'ın Çeçenistan'ı tamamen işgal etme planları tehlikeye girecekti.

Şimdi şükürler olsun ki bu olayları artık kamuoyu da biliyor. Bu oyunun oyuncularından biri olan Boris Berezovski'nin açıklamalarıyla kamuoyu aydınlandı. Şimdiki Rusya liderleri sorumluluğu Berezovski'nin üzerine yıkmaya uğraşıyorlar. Ama unutmasınlar Berezovski yalnız bir oyuncudur, aktör olan değil.

Basayev'e ve Khattab'a gelince, onlar direnişteler ve onları yerlerinden oynatmak direnci zayıflatır. Barışın gelişi çabuklaşmaz.

Herkes şunu söylüyor, Ruslar bu sefer Çeçenistan'dan çekip gitmeyecek. Her iki tarafta çok ızdırap çekiyor. Kan dökülmesini durdurmak için ne gibi tavizler verebilirsiniz? Mesela bağımsızlığınızı buzdolabında dondurup bunun karşılığında da gerçek görüşmeler yapılamaz mı?

Bizim anlayışımıza göre bağımsızlık demek şudur: Moskova'da bir yerlerde oturan kaprisli bürokratlar halkımızın kaderi hakkında kararnameler yayınlayacak ve yaptıklarından da cezai sorumlulukları olmayacak. İşte biz bu kaprisli bürokratlardan kurtulup bağımsız olmayı, bağımsızlık olarak algılıyoruz. Bizim bağımsızlık anlayışımız budur. Asırlardır soykırım yapılıyor ve sorumlusu yok.