Zakayev, tutuklanmadan önce yapılan son röportajı Ajans Kafkas'a verdi
	Kongre Rusya'yı korkuttu Çeçenistan Devlet Başkanı Aslan Mashadov'un özel temsilcisi ve Başbakan Yardımcısı Ahmet Zakayev, Kopenhag'ta gözaltına alınmadan birkaç saat önce Ajans Kafkas Editörü Fehim Taştekin'in sorularını cevaplandırdı
"Gerçekten de bu kongrenin etkisini Rusya'nın gösterdiği şiddetli tepkilerden de ölçebiliriz. Öncelikle kongrenin katılımcıları ve delegasyonu açısından hadiseyi önemli buluyorum. Dünyanın her tarafından Çeçenler buraya toplanarak Çeçen halkı adına kararlar aldılar."
Fehim Taştekin Kopenhag

Ahmet Zakayev, Çeçenistan mücadelesinin en öndeki politik figürü. Aslında o bir sanat adamı. Çeçenler onu tiyatro sahnelerinden tanıyor. Birinci Çeçen savaşının koşulları onun cephelere sürükledi. Sonra Aslan Mashadov'un kabinesinde Kültür ve Enformasyon Bakanı oldu. Hala da resmen bakanlık koltuğunu bırakmış değil.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Avrupa Konseyi'nin Çeçenistan'da siyasi çözüm taleplerine karşı bir manevra yaparak adına "Çeçenlerin teslim şartlarını görüşme" dediği bir barış için ön diyalog çağrısında bulununca Mashadov da bu konuda kendi adına Rusya'nın muhatap olacağı kişi olarak Zakayev'i yetkilendirmişti.

Putin'in Zakayev ile görüşmek üzere atadığı kişi ise Güney Bölgesi Temsilcisi general Victor Kazantsev'di. İki temsilci birkaç kez telefonda en son olarak da Moskova'da Şeremetyevo Havaalanı'nda bir araya geldi. Kazantsev bu sürede "barış görüşmesi nasıl yapılmaz"ın örneklerini çok iyi sergiledi. Bu da aslında Kremlin'in sadece Avrupa Konseyi'ni oyalamak için yaptığı bir manevradan başka bir şey olmadığını gösterdi.
Ancak Zakayev, daha önce olduğu gibi bu görüşmelerden sonra da Rusya ile barışın kapılarını aralamak için birçok kişinin kapısını çaldı. Uluslararası Radikal Parti Başkanı Olivier Dupuis'in büyük katkılarıyla AKPM'de bir dizi temaslar gerçekleştirdi.
Zakayev bu çevrelerden bir şey çıkarmayınca Lienchtestein'da Sosyalist Birlik Partisi Eski Başkanı İvar Rıbkin ve Ruslan Hasbulatov ile barış için temaslarda bulundu. Rıbkin "Çeçenistan'da barış" dediği için Kremlin'in hışmına uğramış ve parti başkanlığından olmuştu. Bu arada Zakayev ile Hasbulatov buluşmalarından bir "Hasbulatov Planı" ortaya çıktı.

Zakayev son bir yıl içerisinde bazı AB üyesi ülkelerinin Dışişleri Bakanlıkları ile temaslarda bulundu. Barış için bir yol bulma arayışı dünya Çeçenlerinin katılımıyla 28-29 Ekim'de Danimarka'nın başkenti Kopenhag'ta zirve yaptı. Daha ilk günden röportaj sözü almama rağmen beni listenin sonunda tutmayı başardı. Zakayev ile 29 Ekim gecesi Radisson SAS otelde gözaltına alınmadan birkaç saat önce röportaj için oturduğumuzda "Bu benim basına verdiğim 301. röportaj olacak" dedi. "Konferans boyunca mı" diye sordum "evet" dedi. Son dört günde verdiği röportaj ve demeç sayısı ise 500'dü. "Bunu nasıl saymayı başardınız" diye sordum "Basın danışmanım takip ediyor, az önce bu bilgileri bana o verdi" dedi.

Hakikaten iki gün boyunca Zakayev'in etrafında gazeteci eksik olmadı. Tüm yorgunluğuna rağmen kendi derdini anlatabilmenin mutluluğu içerisindeydi. Ve 1994'ten beri 250 bine yakın insanını toprağa gömmüş bir halkın dünyanın değişik bölgelerinden gelen temsilcileriyle bir arada olmanın sevinci içerisindeydi. Röportaj bittikten sonra ayrılırken espri ile karışık "Çeçen halkı seni ne zaman tiyatro sahnesinde tekrar görecek" diye sorunca karşılığı şu oldu: "Sahneye çıkmak mı? Çok zor, belki hiçbir zaman."
Tabi Zakayev bunu Çeçenistan'da barışa dair ümitsizliğin bir belirtisi olarak söylemiyordu. Belki işlerin yoğunluğundan dolayı sahne çok uzaklardaydı.
İşte Zakayev'in cevapları:

Sayın Zakayev kongreden beklentileriniz nelerdi ve bunlara karşılık bulabildiniz mi?

Gerçekten de bu kongrenin etkisini Rusya'nın gösterdiği şiddetli tepkilerden de ölçebiliriz. Öncelikle kongrenin katılımcıları ve delegasyonu açısından hadiseyi önemli buluyorum. Dünyanın her tarafından Çeçenler buraya toplanarak Çeçen halkı adına kararlar aldılar. Çeçenistan'da hala devam eden savaşın etraflı bir şekilde tartışılması ve dünyaya Çeçenlerin millet olarak birlikteliğinin gösterilmesi zorunluluğu vardı.
Rusların uluslararası kamuoyu karşısında Çeçenleri güçsüz duruma düşürmek ve kendi tezlerini haklı çıkarmak adına çok şiddetli propagandaları sözkonusu.

"Ruslarla Çeçenler arasında savaşın tarafı değiliz, Çeçenistan'da haydutlar var ve biz onlara karşı anti-terör operasyonu yapıyoruz" tarzındaki açıklamalara karşı Çeçen halkının ortak kararının ne olduğunu ortaya koyması açısından Çeçenler adına bu kongre çok önemli bir misyona sahipti.

Ortaya bir deklarasyon çıktı. Bu sizi tatmin etti mi?

Bu kongrenin içeriğinin ve sonuç bildirgesinin mahiyetinin çok özenle ve dikkatle doldurulmuş olması bizim için çok önemliydi. Çeçen halkı adına bu kongre ile dünyadaki diğer devlet yetkilileri ve uluslararası topluluğa Çeçenistan'da savaşın bir an önce bitmesi ve barışın sağlanması isteğinin iletilmesi, barış talebinin uluslararası platformlara taşınmış olması biçim için çok önemli bir husustur.

Bu kongrenin temsil kabiliyeti hakkında neler söylenebilir? Çeçenistan'da savaşan tüm grupları tatmin edecek bir katılımın gerçekleştiğini söylemek mümkün mü?

Geçmişte farklı tercihleri olan, muhalif olan yada olmayan Çeçen halkının tüm katmanlarını temsil eden bir kongre oldu. Farklı düşünen insanların bir araya gelmiş olmasına rağmen kongreden Çeçenistan'daki savaşın tüm Çeçen halkına karşı yapıldığı kararı çıkmıştır.

Bu kongrenin Kremlin'e mesajı nedir?

Barışı sağlamanın birkaç yolu var. Rus ve Çeçen devlet başkanları temsilcileri aracılığı ile bir araya gelip meseleyi görüşüp halletmek zorundadır. Kongre her iki devlet başkanına da bu konudaki barış görüşmelerinin başlaması talebini iletti.

Burada çıkan kararlara karşı Çeçenistan'da savaşan grupların sözgelimi Basayev'in bir itirazı olabilir mi?

Şamil, Çeçenistan Devleti'nin silahlı kuvvetlerinin bir yetkilisidir. Görevi askeridir. Ben de aynı devletin devlet başkanına bağlı siyasi işleri yürütmekle görevlendirilmiş bir kişiyim. Her ikimize de görev veren ve liderimiz olan Aslan Mashadov'dur. Tabi ki insanlar kendi bulundukları pozisyonları gereğince düşüncelerini izah etme özgürlüğüne sahiptir. O kendi işini ben de kendi işimi yaparım. Ama biz kardeşiz, bunu şahsileştirme şansımız yok, herkes yapıp ettikleri nedeniyle devlet başkanımıza hesap vermek zorundadır.

Kongrenin temsil yeteneğini sorarken, tüm Çeçen komutanların Mashadov' a itaat sözü verip onun etrafında kümelendikten bir müddet sonra Basayev'in "Zakayev dışarıda bizi temsil etmiyor" demesini nasıl algılamalıyız?

Bu olayı bir fabrika örneği ile izah edersek şunu söyleyebiliriz: Fabrika düzeninde her ünite kendi alanında farklı şeyler düşünebilir ama genelde kararı fabrikanın müdürü verir. Devlet işleri de buna benziyor. Özellikle şunu vurgulamak istiyorum: Şamil'in söylediklerinden dolayı benim ona kırgınlığım sözkonusu değil. Ayrıca Şamil'in söylediklerinden dolayı ona tepki göstererek "Çeçenler birbirine düştü" diye sevinmek isteyenlere de bu fırsatı vermeyeceğim.

Şamil'in açıklamalarının ardından Çeçenistan Devlet Başkanı Aslan Mashadov da yaptığı açıklamada bu meseleyi telafi etmiştir. Bu nedenle hiçbir problemin olmadığını çok rahatlıkla söyleyebilirim.

Bu konferans barış masasını ne kadar yaklaştırır yada bu konferansın Kremlin üzerinde ne tür etkisi olabilir?

Buradan çıkan sonuca göre konuşursak bu kongrenin hem Kremlin hem de uluslararası topluluk nezdinde barışı daha da yakınlaştırdığını düşünüyorum. Bu kongre Rusların haydutlara karşı savaştığı tezini çürütmüştür. Ruslara destek veren uluslararası kuruluşların da bunu anlayacağını ve bundan sonra aynı şekilde Ruslara destek vermeyeceklerini umuyorum. Bu kongre tüm Çeçen halkının ne düşündüğünü ortaya koydu. Burada çıkan sonuç Rusların uluslararası topluluğa gösterdiği savaş gerekçesini elinden almıştır.

Peki Kremlin'deki muhtemel yansımaları hakkında neler söylenebilir?

Aslında Putin de savaştan bıktı. Putin tam da savaştan bir çıkış yolu bulmanın gerekliliğine inandığı anda savaşı sürdüren Rus generallerin "savaşı terk etmeyin" şeklindeki baskılarından dolayı içinde bulunduğu aşmazdan bir türlü çıkamıyordu. Bu kongrenin belki Putin'in de savaşın bitirilmesi için ikna olmasının zeminini hazırlamasına yardımcı olacağı ümidindeyiz.

II.Bölüm Barışın anahtarı Putin'de