Çeçen sıkıntısı

Kafkasya’da savaşın şiddeti yeniden arttı. Tabii bunun üçüncü ülkelere etkileri de...

Çeçenistan’dan, Rus kaynaklarının birbiri ardına verdikleri, kimisi yalan, kimisi doğru, Çeçen liderlerin ölüm haberleri bugünlerde en çok Ankara’da yankı buluyor.

Çünkü Ankara, Çeçenistan sorunu konusunda tam anlamıyla ‘arada kalmış’ durumda.

Bir tarafta büyük komşu Rusya.

Rusya ile ilişkileri güçlendirmenin vaat ettikleri hiç yabana atılır gibi değil.

Çünkü bir zamanların ‘büyük düşmanı’ ABD ile ilişkileri geliştiren Moskova, Türkiye’ye de sürekli aynı yönde mesajlar gönderiyor.

İlişkileri geliştirme isteği Ankara’da da aynı şekilde güçlü olmalı ki, bunun altyapı çalışmaları bile başlamış durumda.

Temelini bizzat Başbakan Bülent Ecevit’in 1999 yılındaki Moskova ziyaretinde ‘Çeçenistan Rusya’nın iç işidir’ cümlesiyle attığı, Ankara’da 7 yıl büyükelçilik yapan, ardından Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı olan Albert Çernişev’in ‘camdan evi olan, komşusuna taş atmaz’ ifadesiyle yarı tehdit-yarı dostça uyarı ile somutlaştırdığı bir işbirliği bu.

‘Rusya PKK’ya, Türkiye ise Çeçenistan’a bulaşmayacak. Karşılığında iki ülke ilişkileri, başta ekonomik alan olmak üzere, her alanda ilerletilecek...’

Yolun ucu açık; her iki tarafın yetkilileri de stratejik ortaklıktan bile bahsediyorlar.

Ancak bir de madalyonun diğer yüzü var.

Kafkaslar’da yaşanan Türkiye-Rusya rekabeti.

Ve daha da önemlisi, Türkiye’de yaşayan yaklaşık 5 milyon Kafkasya kökenli Türk vatandaşı ve onların Çeçenistan’a duydukları gönül bağı, Çeçen davasına inançları...

‘Arada-derede’ kalan Ankara’da şimdilik ibre Rusya’dan yana görünüyor.

Bunun en somut göstergesi ise, aylardır üzerinde çalışılan Uluslararası Çeçen Konferansı’nın iptal edilmesi...

Konferans’ın 17-18 Mayıs’ta toplanması için hemen hemen tüm hazırlıklar bitmişti ki, önce Rusya’nın Ankara Büyükelçisi Lebedev’den ‘kongreyi iptal edin, yoksa ilişkiler bozulur’ notası geldi.

Hemen ardından da, Başbakan Ecevit’in ani hastalığıyla aynı güne denk gelmesinden olacak, önü-arkası pek de araştırılmayan The Marmara Oteli’ndeki ‘Çeçenistan baskını’ gerçekleşti.

İstanbul Valiliği de, daha önce konferansın yapılması için verdiği izni geri aldı.

Valilik iptal kararını resmi düzeyde ‘konferansın bilimsel olmaması’ ile gerekçelendirdi. Gayrı resmi olarak ise, konferansın ‘provokasyon ihtimali ve güvenlik sorunları’ nedeniyle iptal edildiği organizatörlere söylendi.

İptalin ardından Ajans Kafkas’ta yayınlanan yorumda sorulan şu soru çok anlamlı:

‘Şimdi durup The Marmara Oteli’ne yapılan baskının perde arkasında olanları irdelemenin tam zamanı. Hiçbir Çeçen ya da Çerkes derneği ile alakası olmayan ve kimselerin tanımadığı, üstelik akli dengesinin olmadığı her halinden belli olan bir kişinin Çeçenler’in sesini duyurmak iddiasıyla giriştiği eylemi kim tezgahladı dersiniz? Bu eylemin arkasında Rus istihbaratının olmadığını kim iddia edebilir?’

Rus üslerini kapatma kararı aldığı günlerde Gürcistan Cumhurbaşkanı Eduard Şevardnadze’ye suikast girişimlerini, Türkiye’ye her yakınlaşma çabasında Azerbaycan’da çıkan Rus destekli iç karışıklıkları düşününce, bu olasılık hiç de yabana atılır gibi değil.

Üstelik bu kuşkuya bir de, Ruslar’ın daha önceki Swissotel baskınına gösterdikleri tepkiyi Marmara Oteli baskınına göstermemelerini de ekleyin.

Sonuç olarak, Çeçenler ve Rusya’nın Türkiye’de girdikleri mücadele şimdilerde Moskova galip görünüyor.

Ajans Kafkas’ta yayınlanan yorumda bu ‘galibiyetin’ mimarı olarak ise bakın kim gösteriliyor:

‘Türk kamuoyu artık Mavi Akım Projesi’nin mimarı Mesut Yılmaz’ın Rusya hassasiyetini biliyor. Yılmaz’ın bu hassasiyeti ve Rusya ile ilişki biçimi, Kremlin’den gelecek her talebe Ankara’nın şapka çıkaracağı anlamına geliyor.’

Çeçen sorunu önümüzdeki günlerde hem dış, hem de iç politikada en çok konuşulan konulardan biri olmaya aday...
Zeynep Gürcanlı STAR