Çeçenistan için kaçan fırsat

Engin Güner

AB , Kıbrıs, AGSP gibi dış politika konuları ile Başbakanımızın hastalığı öne çıkmışken bu Çeçenistan da nereden çıktı diyebilirsiniz. Özellikle de Türkiye, içinde bulunduğu sıkıntılardan ve belirsizliklerden bunalmışken.

Ancak önemli bir bölge gücü olma iddiasındaki Türkiye, çevresinde olanlara kayıtsız kalamaz. Hele bu olanlar günümüzün en acımasız katliamı, soykırımı olarak nitelenmekteyse. Bu soykırıma maruz kalanlarla güçlü tarihi, dini ve kültürel bağlarımız varsa. Milyonlarca Kafkas kökenli uzun süredir Türkiye'de yaşamakta ancak kulakları, gözleri, beyinleri ve yürekleri Çeçenistanda Ruslar'ın hala sürdürmekte oldukları insanlık dışı katliam ve mezalimdeyse.

Ama gelin görün ki bu vahşet dünyanın ve anlaşılması güç bir biçimde Türkiye'nin de umursamaz bakışları altında süregelmekte. 1994-96'daki 1. savaş ile 1999'da başlayıp bugün hala süren 2. savaşta 200 bini aşkın Çeçen hayatını kaybetmiş bulunuyor. 1.2 milyon nüfustan Çeçenistan'da bugün kalanların sayısı 300 bin kadar. Gerisi civar ülkelere sığınmış olup büyük yokluk ve sefalet içerisinde yaşamaktalar. Tüm yapılar, fabrikalar, iş yerleri yıkılmış, tarım alanları kullanılmaz halde. Bulunan toplu mezarlar vahşetin boyutunu ortaya koyuyor. Özgürlüğüne ve onuruna düşkün bir millet dünya kamuoyunun kayıtsızlığı karşısında topyekün yok edilmek isteniyor.

Hiç şüphesiz böylesine insanlık dışı bir tablo karşısında Türkiye'ye düşen bu konuda akan kanın ve savaşın durdurulması için elinden gelen tüm çabayı göstermek, ağırlığını koymaktır. Türkiye bunu yapabileceğini geçtiğimiz Şubat ayında İstanbul'da İslam dünyası ve batıyı bir araya getirerek göstermiştir. 'İstanbul ruhu' olarak herkesin takdirini kazanmış olan bu yerinde girişim 11 Eylül sonrası gergileşen ortamda 'uygarlıklar çatışması' kavramına karşı uygarlıklar kavşağındaki Türkiye'nin uzlaştırıcı rolünü ortaya koymuştu. Türkiye tarihsel sorumluluğu bulunan Filistin konusunda da aynı rolü oynayabilir ve oynamalıdır. İsrail-Filistin arasında yapılacak barış görüşmelerine İstanbul'un ev sahipliği yapmasından doğal bir şey olamaz.

Ancak ne kadar hazindir ki 18 Mayıs'ta Türkiye Çeçenistan'a barışı getirebilecek böyle bir fırsatı kaçırdı, hatta engelledi. Kafkas-Çeçen Derneği'nce düzenlenen 'Çeçenistan İçin Barış Konferansı'na' verilen izin sonradan iptal edildi. Sadece Çeçen diasporasından değil ABD, Rusya Federasyonu ve Avrupa' dan çok önemli devlet adamlarının da katılacağı ve barış mesajının çıkacağı bu toplantının yapılamaması dünyada büyük şaşkınlık yarattı. ABD Savunma Bakan Yardımcısı Paul Wolfowitz'in ABD'nin Ankara Büyükelçiliği'ni arayarak bilgi aldığı belirtiliyor.

Hele Çeçenistan'ın seçilmiş Başbakan Yardımcısı ve Aslan Mashadov rejiminin 2. Nolu adamı ılımlı Ahmad Zakaev'in 11 Mayıs'ta İstanbul'a girişine izin verilmeyerek geri gönderilmiş olmasını anlayabilmek mümkün değildir. Bazı kendini bilmezler ile kasıtlı olarak Çeçen davasına zarar verenlerin eylemleri dolayısıyla maalesef ön yargıların oluştuğu açıktır. Kötü bir olay olduğunda Çeçenler'in yapmış olabileceği gibi bir tahmin hemen ortaya atılmakta ancak bunun yanlışlığı sonradan anlaşılmaktadır. Afganistan'da El Kaide içinde Çeçenler'in olduğu iddia edilmekteydi. İngiliz, Türk, hatta Amerikalı yakalanmasına rağmen bir tek Çeçen bile bulunmadığı sonradan anlaşıldı. Kamuoyumuzu doğru bilgilendirmek için medyamıza bu konuda büyük görev düşmektedir. Elbette teröre karşı en sert biçimde mücadele etmek ve bu eylemleri yapanları ağır şekilde cezalandırmak gerekir. Ancak Rusya'nın baskısıyla Kafkaslar'a istikrarı getirebilecek barışçı çabalara destek vermekten kaçınmak bölge gücü iddialarına ters düşüyor.

Akşam
21.05.2002