Ajans Kafkas, Adigey seçimlerini yerinde izliyor
	Slavlar Birliği`nin başkan adayı Nina Konovalova, sorularımızı cevaplandırdı Tek hedefi Adigey`i ortadan kaldırmak
Fehim Taştekin Maykop'tan bildiriyor

11.01.2002

Maykop- Slavların Birliğini ve üniter bir Rusya'yı savunmanın yanısıra Yahudi kökenli olduğu söylenen Slavlar Birliği adayı Nina Konovalova, Adigey`deki cumhurbaşkanlığı seçimlerinde bir Adige adayı en çok zorlayacak bir politikacı. 10 yıldan beri politik çizgisini Aslan Carım aleyhtarlığı ile belirlemiş olan Konovalova`nın olası bir seçim zaferi en fazla Adigeleri endişelendiriyor.

Kanolavala, seçim atmosferinde Adigeleri tamamen karşılarına alacak bir çıkış yapmasa da politik hedefleri Adigelerin sürgün ve baskı yıllarından sonra Boris Yeltsin`in 'istediğiniz kadar özgürlük alın' dediği bir kaos ortamında kendi topraklarında cumhuriyet kurma imkanını yakalamış Adigelerin tüm kazanımlarını yok edecek nitelikte.

Kanolavala ile propaganda çalışmalarını yürüttüğü, hem Zakuban gazetesinin hem de Slavlar Birliği`nin merkez ofisinde bir görüşme yaptık.

Kanolavala`nın tüm argümanları Sovyetler döneminde olduğu gibi Adigey`in Krasnodar`a bağlanması amacı üzerine kurulu. Konovalova`nın politik hedefinin en basit tercümesi şu: `Ben Adigey`e cumhurbaşkanı olduğum zaman bu cumhuriyeti ortadan kaldıracağım.Bu nedenle de bütün ekonomik hedefleri de Krasnodar`la birleşmeye endeksli. Konovalova`nin argümanına göre, birleşme fikri Adigeler arasında da rağbet görüyor. Krasnodar`daki Adigelerin ekonomik refah düzeyi buradakilerden daha iyi çünkü. Adigey`in cumhuriyet olarak ortadan kaldırılması aslında 450 bin nüfuslu cumhuriyetin yüzde 20`sini oluşturan Adigeler açısından özünde ağır bedelleri barındırdığı bir gerçek. Şimdi ekonomik sıkıntılar bu gerçeğin önüne geçmiş durumda.

Adigey etnik dengeleri açısından sürekli olarak kritik bir eşik üzerinde duruyor. Adigey`de Adigelere ayrıcalık tanıyan yasalara rağmen etnik bir huzurdan bahsetmek mümkün. Ancak Rusya`daki gelişmelere paralel olarak Adigey`de de Rus şovenizmi giderek palazlanıyor. Parlamentonun yarısının Adigelerden olmasını sağlayan kota yasası ve bir süre önce kaldırılan cumhurbaşkanı adaylarının Adigece bilme zorunluluğu Rus şovenizmini tetikleyen unsurlardır.

Kanolavala, Carım`ın icraatlarına getirdiği eleştirilerle popülaritesini artırdı. Ancak şimdi hiç denenmemiş bir adayla muhatap. Sovmen en fazla Slavlar Birliği`ne şok etkisi yaptı belki de. Çünkü Ruslar arasında Adige asıllı Sovmen`e destek büyük.

Daha önceki konuşmalarında Adigeler'in kendi vatanlarından sürüldüğünü hatırlatan ve tarihi gerçekleri neden göz önünde bulundurmuyorsunuz diye soranlara "Ruslar burayı almak için çok can verdiler" diye cevap veren Konovalova, Adigey yöneticilerini suçlayarak "Bizim için 'bunlar bu ülkenin halkı değillerdir, sonradan geldiler' diyorlar. Bu tavırları hala devam ediyor. Biz birlikte yaşadık, halklar kendi aralarında evlilikler yaptı. Etnik problemlerimiz olmadı" şeklinde konuştu.

Carım yürüttüğü politikalar ile iyi şeyler yapmadı. Sadece Adigeler değil Rusların da kendisine arkalarını dönmelerine sebep oldu. Ekonomi giderek kötüleşirken Carım'ın barış ile ilgili sözleri ikna edici gelmemeye başladı`` diyerek bir Carım kritiği yapan Kanolavala`nın cevapları şöyle:

-Adigey`in Krasnodar`a bağlanmasına endeksli bir politika yürüttünüz. Adigey'in Krasnodar'a bağlanması etnik bir çatışmaya neden olmaz mı?

-Biz nasıl 80 öncesinde birlikte yaşıyor idiysek bundan sonra da birlikte yaşamaya devam edeceğiz. 80'li yılların ortası ve sonunda etnik problemler yaşanmaya başlandı. Biz birlikte yaşadık, halklar kendi aralarında kız alıp verdi. Bizim yapmak istediğimiz şey zaman istiyor. Bir anda her şeyin olmasını istemiyoruz. Bir referandum yapılabilir. Mesela insanlar Avrupa`da da referanduma gidiyor ve halkın ne düşündüğünü öğreniyor. Burada da aynısı yapılmalı.

Ancak ne zaman ki etnik problemlerden bahsetmeye başladıysak yıkıcı bir iş yapıyormuşuz gibi bir atmosfer oluşturuldu. Etnik sorunların ortaya çıkmasından ne Adigeler ne Ruslar sorumlu değildir. Bu ayrımcılığı üstteki yöneticiler ortaya çıkardı.

-Adigelerin Adigecenin resmi dil ve Rusça ile birlikte eğitim olması gibi mevcut hak ve kazanımları böylesi bir gelişme ile ortadan kalkacak. Buna ciddi bir direnç olmayacak mı?

- Adigeler'in kendi dillerini ve kültürlerini korumak için illa cumhuriyet olması gerekmiyor. Önemli olan bölge yahut cumhuriyet olmak değil, yönetimin politikaları ve yaklaşımlarıdır. Tek bir devlet içinde halkların kendi kültürlerini geliştirmeleri için yol gösterilmesi önemlidir. Adigeceyi insanlara dayatmanın bir anlamı yok. Adige dilinin sadece iletişim dili olduğunu Adigeler de kabul ediyor. Eğitim dili Adigece olsun diye ısrar etmiyorlar. İyi bir eğitimin ancak Rusça ile mümkün olacağını Adigeler de biliyor. Rusça bilmek Adigeler için artıdır. Sadece Adigece eğitim almış olanlar sadece Adigey'de yaşarlar. Rusya'nın diğer bölgelerindeki imkanlardan yararlanamazlar.

-Putin ile başlayan merkezileşme politikasını tamamen paylaşıyor musunuz?

-Merkezileşmeyi şu anda olduğu haliyle doğru buluyorum. Bütün cumhuriyetlerin federasyon anayasasına uymaları gerekiyor ve bununla beraber federasyon
anayasası cumhuriyetlere bazı ayrıcalıklar da veriyor. Adigey'in bütçesinin yüzde yetmişi Kremlin`den geliyor. Bu nedenle Adigey ayrı bir cumhuriyet olarak ele alınamaz. Bizim cumhuriyet olarak bir ordu kurma sansımız yok mesela. Kremlin`e iyi gözle bakmak orada olanların doğru olduğunu kabul ettiğimiz anlamına gelmez.

-Cumhuriyeti ortadan kaldırmak için cumhurbaşkanı olmak politik bir paradoks sayılmaz mı?

- Rusya Federasyonu yasalarına göre Adigey Krasnodar'a çok farklı statülerle bağlanabilir. Mesela bölge ya da otonom bölge olarak katılabilir. Adigey'in hakları ortadan kalkmayacaktır. Dil, kültür ve gelenekler gerekçe gösterilerek Adigey`in Krasnodar'dan ayrı kalmasını hala anlayabilmiş değilim. Krasnodar`dan ayrılmak Adigey'in ekonomisini parçaladı.

-Kendi şansınızı nasıl görüyorsunuz?

-Her aday kendisinin şanslı olduğunu söylüyor. Ama ben gerçekçi olmaya çalışıyorum. İkinci tura yüzde yüz kalacağım. Tek turda cumhurbaşkanı çıkmayacak.

-Sizin gazetenizdeki ankette de Sovmen önde. Sovmen gücünü nereden alıyor?

-İnsanlar Sovmen'in dağıttığı afişlerden onun güçlü olduğu sonucunu çıkarıyor.

Parasından alıyor. Altının tartışılmaz gücünü kullanıyor. Çok fakir olan halk başkasının parasının kendisini zengin edeceğini sanıyor.

-Şimdiye kadar bütün politikalarınızı Carım`ın icraatlarını eleştirerek yaptınız. Carım`la hesaplaşıyordunuz ama hesapta olmayarak Sovmen rakip oldu size. Sovmen`in çıkışını kendi açınızdan bir şanssızlık olarak algılıyor musunuz?

-Sovmen olmasaydı da sanırım benim alacağım oylar değişmezdi. Bizim seçmenimiz bellidir.

Ajans Kafkas