Bakü-Ceyhan'a Tengiz-Novorossisk darbesi Türkiye, Bakü-Ceyhan boru hattı için çalışmalarını sürdürürken; bu hattın en büyük rakibi olarak gösterilen, Rus-Kazak boru hattı tamamlandı.

24.03.2001

Kazak petrolünü, Rusya'nın Karadeniz kıyısındaki Novorossisk Limanı'na taşıyacak boru hattı yarın işletmeye açılıyor. Sözkonusu ham petrol dünya pazarlarına, İstanbul ve Çanakkale boğazlarından tankerlerle taşınarak çıkarılacak.
Hazar petrollerinin dünya pazarlarına taşınması gündeme geldiğinden beri, Tengiz-Novorossisk hattı, her zaman Bakü-Ceyhan'ın rakibi olarak gösterildi. Türkiye, Rusya'nın Tengiz hattı projesine, Boğazlar'da yaratacağı büyük yük ve tehlike yüzünden sürekli karşı çıktı. Ankara, Washington'un desteğiyle bu hattın yerine Bakü-Ceyhan'ı hem Azeri, hem de Kazak petrolleri için ana boru hattı olarak gündeme getirdi.
Bakü-Ceyhan hattının hazırlık çalışmaları yıllardır sürerken, Rus hattı hızla tamamlandı. Uluslararası haber ajansı Reuters, 1580 kilometre uzunluğundaki hattın pazartesi günü işletmeye açılacağını duyurdu. Kuzey Kazakistan'ın Tengiz sahasından çıkarılan ham petrol, önce Rusya'nın Karadeniz limanı Novorossisk'e getirilecek. Kazak petrolü oradan tankerlerle İstanbul ve Çanakkale boğazları üzerinden dünya pazarlarına taşınacak. Novorossisk'ten istanbul Boğazı'na gelecek ilk tanker haziran ayında yola çıkacak.

"RUSYA'NUN BÜYÜK OYUNU"

Reuters ajansı, Tengiz hattını, Rusya'nın "büyük hazar petrol oyunu" diye adlandırdığı mücadelede elde ettiği en büyük başarı olarak nitelendiriyor. Tengiz-Novorossisk, ilk aşamada günde 560 bin varil petrol taşıyacak. Bu rakam 10 yıl içinde 1 buçuk milyon varile kadar çıkacak. Bu miktar, Bakü-Ceyhan için planlanan kapasitenin bir buçuk misline eşdeğer. ABD'li Chevron şirketi, konsorsiyumda yüzde 50 paya sahip. Rusya, Kazakistan, Umman hükümetleri ve Exxon-Mobil de pay sahibi.
Kazakistan Devlet Başkanı Nursultan Nazarbayev, ülkesinin bir an önce dış pazarlara petrol satmak zorunda olduğunu ve ortak oldukları Tengiz hattına büyük önem verdiklerini söylemişti. Ancak Nazarbayev, Bakü-Ceyhan hattına da destek vererek, iki boru hattına da petrol sağlayabileceklerini belirtmişti.
KAZAK PETROLÜ KİLİT ÖNEMDE

Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Mensur Akgün de, Bakü-Ceyhan'ın yaşamasının, boru hattına Kazakistan'dan petrol sağlanmasına bağlı olduğunu söyledi. Akgün, "Kazakistan'ın Kajagan Bölgesi'nde bulduğu açıklanan petrolden Bakü-Ceyhan'ın pay alması gerekir. Yoksa Bakü-Ceyhan'ın yaşama şansı çok düşük" diye konuştu.
Uzmanlara göre Kazak-Rus petrol boru hattı, Bakü-Ceyhan projesini zora sokacağı gibi İstanbul ve Çanakkale boğazları için de büyük bir tehdit oluşturuyor.