Sakıncalı filmin beyaz kareleri

Bir eylemin ardından...

FEHİM TAŞTEKİN

19.03.2001
Rus uçağının İstanbul Havaalanı'ndan kalktıktan sonra Suudi Arabistan'a kaçırılması olayında hep "bir ihtimal daha var" diyerek ihtiyatı elden bırakmayanların sayısı aslında az değil.

Son günlerde ortaya çıkarılan toplu mezarlıklar Rusya'yı uluslararası kamuoyunda köşeye sıkıştırmışken Çeçenlerin öznesi siviller olan uçak kaçırma eylemine ihtiyaçları var mıydı?

Şimdi şu soruya şunu da eklemenin zamanı: Rus uçağının kaçırılması kime yaradı? Bundan karlı çıkanların Çeçenler olmadığından zerre miktarı şüphe yok. Daha işin başında Çeçenlerin aleyhine bir kamuoyu oluşturacağı kesin olan bu eylem ile özellikle Türk kamuoyunun sempati ile baktığı ve kamu görevlilerince tolere edilmiş olan Avrasya Feribotu'nun kaçırılması arasında iyimser birtakım benzerlikler kuranlar da aslında ciddi bir şekilde yanılmış oldular.
Rusya'nın Türkiye'yi köşeye sıkıştırmak için fırsat bu fırsat diyerek nasıl aceleyle birtakım girişimler başlattığını herkes gördü. Hatta olay henüz aydınlığa kavuşmadan Türkiye'ye yüklenen Rusya, Duma'dan Türkiye aleyhine bir karar çıkarmaya yeltendi.

Yaklaşık bir gün boyunca seyrettiğimiz bu sakıncalı filmde kafa karıştıran bazı beyaz kareler vardı ve bunların bir kısmı doldu, bir kısmı zamanla dolacak. İzleyebildiğim kadarıyla özellikle Kafkas diasporasının zihni, acıma ve sahiplenme duygusunu besleyen Çeçenlerin haklı davası ile üçüncü şahısların can güvenliğini tehdit eden tehlikeli bir eylem arasında tereddüt içinde kaldı.

Üç senaryo var:
1-Uçağı gerçekten Çeçenler kendi seslerini dünya kamuoyunu duyurmak için kaçırdılar.
2- Rus istihbarat servisi FSB, Süfyan Arsayev ile işbirliği yaptı. FSB, Moskova'ya ara sıra gidip gelen, bu gidiş gelişlerde herhangi bir problem yaşamayan, ve birçok akrabası Moskova'da barınabilen Süfyan Arsayev'i kullandı.
3- Yarı felçli olan Süfyan Arsayev, Türkiye'de tedavi görüyordu. Rusya, Arsayevlerin teslim edilmesini istiyordu ancak Interpol aracılığı ile arama emri yoktu. Türkiye iade talebini yerine getiremedi ancak bu kişileri sınırdışı etti. Hatta istihbarat elemanları bu kişilere uçağa kadar eşlik etti. İki delikanlı ve yürümekte zorlanan Süfyan eylem yapmak zorunda bırakıldı. Bu senaryoya göre Moskova'ya indiklerinde FSB'nin tutuklayıp ölüme götüreceği kulaklarına fısıldanmış olabilir.

Süfyan Arsayev'ın Rus yanlısı Ahmet Kadirov ekibinden olduğu söyleniyor. Şayet bu doğruysa uçak kaçırma planının asıl sahiplerini tahmin etmek zor olmaz. Herşeyden önce Vahhabist diye suçlananlar bu olaya sahip çıkmadılar. Mesela Hattap, "Ben adamlarımı uçak kaçırmak için göndermiş olsaydım ellerinde bıçak ve balta olmazdı" diyerek Ruslarla alay etti.

Emirler Moskova'dan mı geldi?

Filmin en önemli boş karesi eylemcilerin bıçakları ellerine alır almaz pilotların kendilerini kabine kilitlemiş olmasıydı. Bunun anlamı eylemciler, eylemin kaderini kendileri tayin edemediler yada etmiyorlardı. Herşeyden önce pilotlar eylemcilerin denetiminden uzak üçüncü yada dördüncü kişilerle temas kurabildiler. Bu kişiler de herkesin rahatça tahmin edebildiği gibi başta FSB olmak üzere Rus yetkilileriydi.

Eylemcilerin silahsız olması ve ellerindeki bıçak ve baltayı uçaktan temin etmiş olmaları beyaz karelerden en çok göze batanıydı.
Madem ki Çeçenler ses getirmek istiyorlardı neden İstanbul'dan sonraki hedef gürültünün daha fazla kopacağı her hangi bir Avrupa ülkesi değil de Rusya'nın "biz demedik mi bunlar Suud destekli Vahhabist" iddiasına malzeme yapılacak Suud-i Arabistan seçilmişti.

Suud'un gözyaşları

Yolcuların bırakıldığı, bir video kasetinin basına gösterilmesi isteğinin yerine getirilmesiyle eylemin bitirileceği sinyalinin verildiği bir anda Suudileri uçağa tekme tokat girmeye iten neydi?
Şimdi anlaşılıyor ki Moskova ısrarlı bir şekilde Suudi Arabistan yetkililerinden operasyon yapılmasını istemiş.
Suudi Arabistan şimdi Çeçen halkına sempati duyduklarını deklare ederek gözyaşları döküyor. Dubai'de yayınlanan El-Beyan gazetesindeki demecinde Arabistan İçişleri Bakanı Naif Bin-Abdulaziz, Arabistan'ın Çeçenistan'a sempati duyduğunu dile getirerek şunları söyledi:
"Kaçıranların Çeçen olmasına çok üzülüyoruz. Çeçenistan'ın yanındayız. Ve ben şahsen Çeçenlere yardım heyetinde yönetici olduğum için de gurur duyuyorum. Ama aynı zamanda kim olursa olsun biz teröre destek olamayız. Arabistan terörün her türüne karşıdır. Özellikle uçak kaçırma eylemlerine. Biz kaçıranların Çeçenler olduklarını öğrendiğimizde çok üzüldük."
Tabi Çeçenlerin kendilerine yapılan operasyonu affetmeyerek kendi topraklarında birer tehdit unsuru haline gelmesi gibi bir korkuya kapılmış olabilirler.

Gazete.ru: Plan Kremlin'in

Türk medyası uçak kaçırma eylemine en fazla iki günlük bir ömür biçti ve eylem sona erer ermez olay en fazla bir gün daha gündemde kalabildi.

Rus medyası ise biraz daha ısrarcı oldu ve eyleme ilişkin asıl sorular da Rus medyasından geldi.
İnternet üzerinden yayın yapan Gazete.ru'nun iddiası ise çok net: "Suudi Arabistan'dan uçağın kalkışına izin verilmemesi ve ardından operasyon yapılması Rusya'nın kararı. Rusya bu iki isteğini şiddetli bir şekilde Suudi
Arabistan'a dayattı. Putin'e danışıldıktan sonra Kriz Masası bu konudaki talimatı verdi. Daha sonra ortaya çıktı ki, Suud hükümeti böyle bir operasyon yapma niyetinde değildi."

Rus NTV kanalında Ças Bıka adlı bir programın sunucusu Andrea Çerkizof, "Lubenka Meydanı'ndakiler (FSB'yi kastediyor.FT.) orada olanları Suudilerden daha iyi mi görüyorlardı? Onların görüşlerini almak daha akıllıca değil miydi? Yada Rusya'nın en ünlü tuvalet moçilşik(Putin)'i mi bu ani operasyonu istedi?" diye soruyor.
Andrea Çerkizof, "Devletin aklımızı karışmasını önlemeye çalışacağım" diyerek sormaya devam ediyor:

- Soğuk silahlı olan teröristlere neden 100 kişilik bir time gerek duydular?
-Depoları benzinle dolu olan uçağa ateş açmaya ne gerek vardı?
-Gerçekten uçak Türkiye hava sahasındayken neler yaşandı?
-Acaba vücudunun yarısı felç olan Süfyan'ı ve hukuki sorumluluğu olmayan çocukları harekete geçiren neydi?
-Neden Ürdünlü Çeçen Farize, eylemi Rusya'nın iddiasına paralel olarak Süfyan'ın kardeşi Aslanbek'in organize ettiğini söyledi? Çeçenistan eski İçişleri Bakanı Arslanbek Arsayev zaten uçakta bulunmuyordu.
-Acaba Arslanbek ismini veren Rus özel istihbaratları ve Ürdün'deki Çeçenlerin bu olaydan haberleri var mıydı?
-Eğer Rus istihbaratı bundan haberdar idiyse bunu önlemek için ne yaptı? Yoksa Çeçenlerin böyle bir eylem yapmalarını mı istiyorlardı?
-Duma'nın Dış Komitesi Başkanı Ragozin'in Türkiye'nin orta derecedeki bürokratlarını suçlaması, Dışişleri Bakanı Birinci Yardımcısı Avdeyev'in "Çeçen terörizminden" bahsetmesi böyle bir propagandanın altyapısının oluşturulmuş olduğunun işareti değil mi?

Eğer öyle ise kim gerçek organizatör?

Aslında Türkiye'nin suçlanan ülke olması nedeniyle bu soruları Türk medyasının sorması gerekiyordu.

Rus medyasına göre, bu olay Riyazan'daki geksogen provasına benziyor.
(Moskova'da Volgodonsk patlamalarında bu madde kullanılmıştı. FSB bu madde ile Riyazan'da suçüstü yakalandı. Rus polisi bir ihbarı değerlendirerek düzenlediği baskında binalardan birinde geksogen maddesiyle birlikte birkaç kişiyi yakaladı. Yakalananlar FSB ajanı çıkınca, zorunlu açıklama geldi:
"Ajanlar muhtemel bir bombalamaya karşı nasıl davranılacağının provasını yapıyorlardı."
Tabi bu açıklamaya kendileri bile inanmıyorlardı.)

Ajans Kafkas Editörü: Fehim Taştekin