Boğazlar tehlikede

27.03.2001
Kazakistan'ın Tengiz petrol bölgesinden, Rusya'nın Karadeniz'deki Novorossisk limanına inşa edilen bin 580 kilometrelik petrol boru hattının test amacı ile çalıştırılmasına dün başlanırken petrolün tankerlerle geçiş güzergahı olan İstanbul Boğazları'nın yükünün de tehlikeli bir boyut alacağı belirtiliyor.

Petrol boru hattı konsorsiyumu CPC basın merkezi tarafından yapılan açıklamaya göre boru hattından ilk aşamada günde 10 bin ton petrol taşınacak. Bu miktar aşamalı olarak artacak. Kazakistan'ın batısındaki Atirau'dan dün verilen ilk petrolün Novorosissk'e 90 gün içerisinde ulaşması, burada ilk tankerin dolumunun Haziran ayının sonunda yapılması planlanıyor.

Hat yıl sonuna kadar deneme çalışmaları çerçevesinde 7-8 milyon ton petrol taşıyacak. Yıl sonundan itibaren normal çalışma rejimine geçidinde, yıllık petrol taşınması 28,2 milyon ton olacak. Bu kapasitenin uzun dönemde yıllık 67 milyon tona çıkarılması hedefleniyor.

CPC'de Rusya'nın payı yüzde 24, Kazakistan'ın payı yüzde 19 ve Umman'ın payı yüzde 7. Kalan hisseler de firmalar ve ortaklıklarında. Bunlar da şu şekilde: Chevron yüzde 15, Mobil Caspian Pipeline Co. yüzde 7.5, Oryx Caspian Pipeline L.L.C. yüzde 1.75, Rus-ABD ortaklığı olan LUKArco B.V. yüzde 12.5, Rus-İngiliz ortaklığı olan Rosneft-Shell Caspian Ventures Ltd. yüzde 7.5, İtalyan Agip International (N.A.) N.V. yüzde 2, British BG Overseas Holdings Ltd. yüzde 2 ve Kazakhstan Pipeline Ventures L.L.C. yüzde 1.75.

Boğaz zor durumda

Test amacı ile doldurulmasına başlanan Tengiz-Novorossisk petrol boru hattı nedeni ile ihraç kapasitesi Türk Boğazları'nı daha da zorlayacak şekilde artacak olan Novorossisk limanının, geçen yılki petrol ve petrol ürünleri ihracatı 40 milyon 252 bin ton olarak gerçekleşti.

Novorossisk liman yetkililerine göre liman şu anda, Rusya'nın petrol ve petrol ürünleri ihracatının 25'ini gerçekleştiriyor.
Deneme çalışmaları başlayan Tengiz-Novorossisk petrol boru hattı bu kapasiteye yeni eklemeler yapacak. Hat yıl sonunda normal çalışmasına başlayıncaya kadar Novorossisk'in ihraç miktarına 7-8 milyon ton petrol daha ekleyecek. Hat gelecek yıl başından itibaren ise 28,2 milyon ton yıllık kapasite ile çalışacağı için Novorossisk'in ihracatı, eğer bu planlar uygulanırsa, 2002 yılında 70 milyon tona yaklaşacak. Tengiz-Novorossisk hattının kapasitesinin uzun dönemde 67 milyon tona çıkarılması hedeflendiği için, Novorossisk'in zaten varolan 40 milyon ton civarındaki ihracatı yıllar içerisinde böylece 2-3 katına çıkacak.

Bu da Boğazlar için zaten zor olan tanker trafiğini, eğer Rusya bu petrolü Karadeniz'den yeni bir hat ile Ege veya Akdeniz'e çıkarmazsa, bu oranlarda arttıracak. Rusya'nın Novorossisk petrolünü Bulgaristan'a getirme, buradan bir boru hattı ile Yunanistan'ın Ege kıyılarına çıkarma planları şu anda tamamen rafa kalkmış durumda.
AA