ÇERKES İTTİHAD VE TEAVUN CEMİYETİ
BEYANNAMESİ*

ÇERKES İTTİHAD VE TEAVUN CEMİYETİ
10 Temmuz 1324 İstanbul Merkezi

Hemşehriler;

İstikbalin daire-i necahda güzeranı esbabının maziden istinbatı zaruridir. Mâsebakini öğrenmek efradın da, akvamın da çare-i felahıdır.
Seadet-i atiyemizi temin edecek salim bir hatt-ı hareket tayini içün mazimize atf-ı nazar edince muşarun bilbenan ulemamız, alem-i islamiyete mâbihi'l-iftihar olacak bunca umeramız zuhur etmiş olduğunu, ancak bunların ekserisi vatan-ı aslileri haricinde memalik-i mütemeddineden vatan-ı sani ittihaz eyledikleri memleketlerde yetişmiş bulunduğunu görürüz.
Çerkeslerin metanet, salabet, celadet ve daha nice nice mekârim-i ahlak-ı fıtriyelerine rağmen bir çok felaketlere ve nihayet terk-i dar u diyar ile perişaniye dûçar oluşu esbabını taharri edince Kafkasya'da maarifin fıkdanı ve aşiretler arasındaki ittihadın noksanı gibi iki hata-yı azimden başka bir sebep görmeyiz.
Filhakika erbab-ı 'ukul nazarında seyf ile kalem idare-i umûrda tev'emdir. Yalnız seyfe isnad eden bir kuvvetin akıbet muhacemat-ı irfana dayanamayacağı da bir emr-i müsellemdir.
Çerkeslerin ilm u irfan ve ittihaddan mahrumiyetleri vatan-ı aslilerinden mehcuriyetlerini intac edince derhal kıblegâh-ı Alem-i İslam olan ve her müslim nazarında dâru'l-eman addedilen Osmanlı ülkesine iltica eyledikleri malumdur.
Esna-yı hicretde akvam-ı Osmaniyeden müşahade eyledikleri şefkat ve muavenet cidden sezâvâr-ı takdir u tebcil ise de teessüf olunur ki Osmanlı nam-ı mübecceli altında toplanan akvamın melce' ve penahı olan şu koca sefine-i devleti istibdad ve bunun netice-i tabiiyyesinden olan zulüm ve bîdad dehşetli bir girdâb-ı izmihlale doğru sevk ederek bittab' Çerkesleri de o akıntıya saldı. Seyyiatlarını gördükleri şu iki hata-yı azimi tashih etmeleri Çerkeslerce idare-i sabıkada mümkün mü idi? Asla. Çünki esasen istibdadın mesleği intişar-ı ilim ve her ne suretle olursa olsun ittihad ve teavun ve teaduda adem-i muvafakat idi.
Şükürler olsun ki bugün meşrutiyet ve hürriyete nail olduk. Artık hatalarımızı tashihin atiyen iktisab-ı seadet içün takibi lazım gelen turuk-i mesâ'iyi tayin ve tasrihin zamanı gelmiş dimektir.
Bu ise pek basit bir keyfiyyet yani ahkâm-ı şer'iyyeye harfiyyen riayettir. Zira medeniyetin künhü mesâvî-i ahlakdan nefret, hulasatu'l-hulasası insaniyete hizmettir. Cenâb-ı Hâkim-i Mutlak "Te'awenû ale'l-birri we't-takwa" ve Hazret-i Rasul-i Rabbi'l-Felak "Bu'istu liutemmime mekârime'l-ahlak" buyurmuş olduklarına nazaran kavânîn-i mukaddesemiz metîn medeniyyet olduğu inkâra mecal bırakmaz bir hakikattir.
İşte aramızda vezâif-i dîniyyeyi, mekârim-i ahlakı, kavâid-i meşrutiyeti telkin, münâsebat-ı ticariyye ve sına'iyye ve zira'iyyeyi te'sis ve tahkim iderek ve 'anâsır-ı Osmaniyye ile hem-âhenk olarak şehrah-ı terakkiyenin evc-i bâlâsına su'ûdumuzu temin maksadıyla "Çerkes İttihâd ve Te'âvün Cem'iyyeti" teşekkül eyledi.
Diyar-ı gurbete tek başına göçen ve bîkeslik denilen o kuvvet-i kâhirenin tazyîk-i müdhişi altında baygın düşen bir çok efradımızın ikdam ve gayretleri ve mihen ve meşâkka adem-i iltifatları sayesinde ne çabuk kalkmış ve ne kadar yükselmiş olduğunu teemmül edersek ittihad ve teavun denilen o kuvve-i 'uzmânın zıll-i zalîlinde edilecek mesâ'i neticesinde refah ve seadetimizin ne dereceye varacağını, şan ve şeref-i milliyemizin ne mertebe i'tila eyleyeceğini pek kolaylıkla idrak ederiz. Yeter ki ashâb-ı hamiyyet cemiyetimizi maddeten ve manen ikdara himmet itsün ve çün sürüden ayrılan koyunun velisi kurttur, cemiyetin telkinat-ı hayırhahanesine umumumuz itaat iylesün.
Hemşehriler!
Terakki ve te'âlimizi, refah ve seadetimizi, hatta bekamızı, idame-i hayatımızı arzu ediyorsak habl-i metîn-i ittihada bütün varlığımız ile sarılalım ve "Leyse li'l-insani illa ma se'â"yı bir dakika, bir lahza olsun hatırdan çıkarmayalım "we minallahi't-tewfîk."
_________________________________________

*Cumhur Kuş tarafından transkribe edilen bu belgeyi, Fethi Güngör tashih edip sadeleştirerek yayına hazırlamıştır.

ÇERKES İTTİHAD VE TEAVUN CEMİYETİ
DEKLARASYONU

(Mühür)
ÇERKES İTTİHAD VE TEAVUN CEMİYETİ
10 Temmuz 1324 (1908) İstanbul Merkezi

Hemşehriler;

Geleceğin başarıyla yürütülebilmesinin yolları geçmişten çıkarılmak zorundadır. Geçmişini öğrenmek hem bireylerin, hem de toplumların kurtuluş çaresidir.
Gelecekteki mutluluğumuzu garanti altına alacak sağlam bir strateji belirlemek maksadıyla geçmişimize göz attığımızda parmakla gösterilen ilim adamlarımız, İslam dünyasına övünç kaynağı olacak bunca yöneticilerimiz çıktığını, ancak bunların çoğunluğunun ata yurtları dışında yaşadıkları ve ikinci vatan edindikleri gelişmiş ülkelerde yetişmiş olduğunu görürüz.
Çerkeslerin dayanıklılık, direnç, yiğitlik gibi doğuştan gelen nice üstün ahlaki özelliklerine rağmen bir çok felaketlere uğramalarının ve en sonunda yurtlarını terk ederek darmadağın olmalarının sebeplerini araştırınca, Kafkasya'da eğitim-öğretimin yokluğu ve aşiretler arasındaki birlik ve beraberliğin yetersizliği gibi iki büyük hatadan başka bir sebep göremeyiz.
Gerçekte entelektüeller nazarında kılıç ve kalem yönetim alanında ayrılmaz bir ikilidir. Yalnız kılıca dayanan bir kuvvetin düşüncenin hücumlarına dayanamayacağı ve sonunda pes edeceği su götürmez bir gerçektir.
Çerkeslerin eğitim ve öğretim ile birlik ve beraberlikten mahrum olmaları ata yurtlarından uzak düşmeleri sonucunu doğurunca, doğruca İslam dünyasının merkezi olan ve Müslümanlar için güvenlik yurdu sayılan Osmanlı ülkesine sığındıkları herkesçe bilinir.
Göçler esnasında Osmanlı topluluklarından gördükleri şefkat ve yardım cidden takdire şayan ise de üzücüdür ki, baskı ve bunun doğal sonucu olan zulüm, ulu Osmanlı adı altında toplanan kavimlerin sığınağı olan şu koca devlet gemisini dehşetli bir çöküş girdabına sürükledi, tabiatıyla Çerkesleri de o akıntıya saldı. Çerkeslerin, kötülüğünü gördükleri şu iki büyük hatayı düzeltmeleri geçmiş dönemde mümkün müydü? Asla! Çünkü, birlik, dayanışma ve kaynaşmaya hiçbir şekilde imkân tanımamak baskıcı düzenlerin temel karakteridir.
Şükürler olsun ki bugün meşrutiyet ve hürriyete ulaştık. Artık hatalarımızı düzeltmenin, gelecekte mutluluğu elde etmek için izlenmesi gereken çalışma yöntemlerini belirlemenin ve uygulamanın zamanı gelmiştir.
Bu da gayet basit bir durum olup şer'i hükümlere harfiyen uymaktan ibarettir. Zira medeniyetin özü kötü ahlaktan nefret, özün de özü insanlığa hizmet etmektir. Cenab-ı Allah "iyilik ve takva konusunda yardımlaşın", Hazret-i Peygamber ise "güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim" buyurmuş olup, kutsal kanunlarımızın sağlam bir medeniyet kurduğu inkâr edilemez bir gerçektir.
İşte aramızda dini görevleri, güzel ahlakı, meşrutiyet kurallarını yaymak, ticari, endüstriyel ve tarımsal ilişkiler kurmak ve güçlendirmek; Osmanlı topluluklarıyla uyum içinde ilerlemenin doruğuna tırmanma hedefini gerçekleştirmek maksadıyla "Çerkes İttihad ve Te'âvün Cem'iyyeti" (Çerkes Birlik ve Yardımlaşma Derneği) kuruldu.
Diyar-ı gurbete tek başına göçen ve kimsesizlik denilen o ezici duygunun dehşetli baskısı altında baygın düşen bir çok bireyimizin, ısrarlı gayretleri ve sıkıntılara aldırmamaları sayesinde ne çabuk kalkmış ve ne kadar yükselmiş olduğunu düşünürsek, birlik ve dayanışma denilen o büyük gücün koyu gölgesinde verilecek mesai sonucunda refah ve mutluluğumuzun ne dereceye varacağını, şan ve milli şerefimizin ne kadar yükseleceğini kolaylıkla kavrarız. Yeter ki, milli onur taşıyan herkes derneğimizi maddi ve manevi açıdan desteklesin. Çünkü sürüden ayrılan koyunun velisi kurttur. Derneğimizin hayırlı çağrılarına hepimiz uyalım.
Hemşehriler!
İlerleme ve yükselişimizi, refah ve mutluluğumuzu, hatta var olmayı, hayatımızı sürdürmeyi arzu ediyorsak, birlik ve beraberliğin sağlam ipine bütün varlığımızla sarılalım ve "insana ancak emeğinin karşılığının verileceği"ni bir an olsun unutmayalım. "Başarı Allah'tandır."

BU BELGENİN HER TÜRLÜ YAYIN HAKKI AJANS KAFKAS'A AİTTİR. KOPYALANAMAZ, ÇOĞALTILAMAZ ve KAYNAK GÖSTERİLMEDEN AKADEMİK YADA DİĞER YAZILI ÇALIŞMALARDA İKTİBAS EDİLEMEZ.

Copyright © 2000-2003