Enver Paşa'dan İsviçre Sefiri Fuat Selim Bey'e
22.10.1918
"Harbin
tarafımızdan kazanılması ihtimali pek uzaktı. Halbuki Rusya'nın
dağılmasıyla Kafkasya'da kurulan Gürcü, Azerbaycan ve Kuzey Kafkas
hükümetlerinin kabulünü sağlayamadık. Hatta müttefiklerimiz bile,
yalnız Gürcüleri ve Rusları tanımak şartıyla kabul etti. Rus bolşevikleri
ise hiç tanımıyorlar. O halde tek çare bu hükümetlerin şimdiden
düşmanlarımızla temasa geçerek, kendilerini onlara tanıtmaya çalışmaları
kalıyor. Vakıa, İsviçre'ye bir heyet geliyor. Fakat gecikebilir.
Bu halde tarafınızdan, bu savaşta tarafsız kalmak, hatta gerekirse
bolşeviklere karşı savaşmak üzere, Azerbaycan ve Kuzey Kafkas
İslam hükümetlerinin bağımsızlıklarını acaba İngiliz hükümeti
tanır mı?
Ve bu hususta İngilizler, Azerbaycan'a ve Kuzey Kafkasya'da bu
istiklaller tanındığı halde, buranın servet kaynaklarından İngilizlere
tercihen istifade ettirmeyi de kabul ederler. Bu hususta uygun
bir vasıta ile acilen gerekli girişimde bulunarak, lütfen süratle
cevaplandırılmasını rica ederim."
Enver