|
|
|
Photo:
Fehim Taştekin
|
Sözde
ambargonun gerçek sonuçları
Burası
Abhazya-Rusya sınırı. Gümrük kapısının önündeki bariyerden
biriken araçları, çalınan özgürlükleri, "sözde"
diye küçümsenen ambargonun mazlumların sırtında nasıl
palete dönüştüğünü fotoğraf karelerine sığdırmaya
çalışıyorum. Bana ilişen yok ama yüreğime sinen bir
acıyla veda ediyorum henüz adımımı atamadığım ve kıyısından
seyrettiğim Abhazya'ya.
Fehim
Taştekin
|
|
|
Ambargonun
doğurduğu sahneler
|
|
|
|
|
Röportaj:
Fehim Taştekin-Zeynel Abidin Besleney
(Ajans Kafkas, Londra, 09.05.2002)
|
|
|
|
Bir
arşivci 10 yıl önceki tahribatı hatırlıyor: Abhazya'nın
kozmopolit geçmişinin paha biçilmez kayıtları nasıl
da yok edilmişti...
Thomas
de Waal'ın
yazısı
|
|
|
Abhazya
lideri Vladislav Ardzınba, Abhazya'nın güncel sorunlarını
anlattı
|
|
|
|
Abhazya
Meclis Başkan Yardımcısı Konstantin Ozgan Ajans Kafkas'ın
sorularını cevaplandırdı
|
|
|
|
Abhazya
Cumhuriyeti
Coğrafi
konum
Abhazya
Cumhuriyeti, Kafkas dağlarının ana silsilesinden sahile uzanan,
güneyden Karadeniz, batıdan Psov ve doğudan İngur nehirleri ve
Gürcistan ile sınırlanmış bir ülkedir. Başkenti Sohum, yüzölçümü
8.600 km2'dir. 1991'de yapılan sayıma göre nüfusu, Abhaz 93.000,
Gürcü 60.000, Migrel-Laz 155.000, Rus 76.000, Ermeni 77.000, Svan
25.000, Ukraynalı 15.000, Rum 14.000, Türk 10.000, Estonyalı 1.800
ve diğer uluslar ise 8.000 kadar olup, toplam 535.000 kişidir.
Bu sayım Gürcistan'ın kontrolü altında yapıldığından uzmanlar
tarafından şüpheyle karşılanmaktadır.
Eğitim
ve kültür
Abhazya'da
tamamen Abhazca olarak öğretim yapan Abhaz ilkokulları dört yıllıktır.
Daha sonra gerek orta öğretimde, gerekse Sohum Abhaz Üniversitesi'nde
Abhaz dil ve edebiyatı dersleri tamamen Abhazca olarak yapılmaktadır.
Diğer dersler ise Rusça'dır. Bunlardan başka yine Abhazca olarak
çalışan teknik araştırma kurulları ve okulları, konservatuar,
tiyatro, devlet matbaası ve devlet yayınevleri vardır. Milli Şair-Edip
Ulya Dimitri ile Milli Hikayeci-Edip Samson Çenba'nın eserleri
bazı Avrupa dillerine çevrilmiştir. Bunların dışında müzik, folklor
sahasında başarılı çalışmalarıyla tanınan bir Abhaz Milli Dans
ve Şarkılar Ekibi de vardır.
Ekonomik potansiyel
Abhazya'da
sanayiden çok, başlıca gelir kaynakları hayvancılık, meyvecilik,
orman ürünler ve turizmdir. Bölgede ağır sanayiye yardımcı olarak
kimya endüstrisi ve zengin maden kömürü işletmeleri gelişmiştir.
Ülke bol manganez ocakları, çeşitli maden filizleri ve tabii inşaat
malzemelerine sahiptir. Aynı zamanda nehirlerinden de elektrik
enerjisi elde edilmektedir. Ülkenin dağlarını teşkil eden kayalar,
granit, orfir ve sair oluşumların çeşitleri olmak üzere başlıca
madenleri; altın, (pek az miktarda) gümüş, simli kurşun, anti-maun,
demir, manganez, nikel, bakır, civa, çinko, zırnık, kibrit üretimine
ait parlayıcı madeni maddeler, kükürt, maden kömürü, birkaç çeşit
mermer, mutfak tuzu, alçı şap, amyant, yer sakızı, litograf taşı
vs.'dir. Bunlardan ancak, neft, manganez, bakır, maden kömürü,
kükürt önemli miktarda üretim ve ihraç edilmektedir. Aynı zamanda
çok miktarda maden suyu ve kaplıca kaynakları bulunmaktadır. Deniz
sahil şehirlerinde ve akarsularda yapılan balıkçılık ile deniz
ticaret filosunun ekonomiye önemli katısı vardır. Gudawta, Sohum
ve Ocamçıra'da çaycılık ve narenciye üretimi halkın başlıca kaynağıdır.
Tütün ekimi bilhassa gelişmiştir. Abhazya'nın Sohum limanı çıkartma
iskelesi vazifesi görmekte ve İstanbul bir aracılık rolü oynamaktadır.
Kafkas tütünlerinin türü, Türk tütünlerinin aynıdır. Başlıca ekim
makileri dağların güney yamaçlarındadır. Güneyde zeytin, portakal,
limon, okaliptüs, akasya, manolya, Liyaj meşesi ve palmiyelerin
her çeşidine uygun bir toprak ve iklim vardır. Abhazya'da yakın
zamana kadar, eski çağlardan beri yoğun olan ormanların geniş
bir kısmını teşkil eden yabani meyve ağaçlarının ıslahına gidilmiş
ve meyvecilik bölge ekonomisinde önemli bir yer almıştır. Yine
bu ormanların değerlendirilmesi yönünden kerestecilik ve orman
ürünleri sanayii gelişmiştir. Bundan başka Sohum ve civan tabii
plaj özellikleri yanında çok sayıda tesislerle de donatılmıştır.
Pisunda, Afgan ve Ritsa kasabaları da tabi güzellikleri, maden
suları, ılıcaları ve dinlenme tesisleriyle bölgenin ekonomisine
turizm yoluyla önemli katkıda bulunurlar.
Not:
Bu yazı "Marmara Üniversitesi Ortadoğu ve İslam Ülkeleri Ekonomik
Araştırma Merkezi" tarafından hazırlanan "Yeniden Yapılanma Sürecinde
Türk Cumhuriyetleri ve İslam Ülkelerinin Sosyo-ekonomik Yapıları
ve Türkiye İle İlişkileri adlı çalışmadan derlenmiştir. (FT)
