Vahşet hikayeleri

Abhazya'da insan hakları ihlallerine ilişkin Abhazya Parlamentosu İnsan Hakları Komisyonu'nun Ağustos-Kasım 1992 tarihli raporu. Rapordaki tüyler ürperten gerçekler sadece 14 Ağustos-26 Kasım 1992 tarihleri arasını kapsamaktadır.

Gürcüler yakıp yıktı
Her yer yağmalandı
Uluslararası anlaşmalar hiçe sayıldı
Esirlere işkence
Savcılığın tespitleri
Vahşete tanıklık edenler
Bitmeyen vahşet
TV programında bile işkence
Gürcistan Devlet Konseyi Kuvvetleri nasıl hava gücü kullandı?
Shevardnadze'ye mektup:
Dikkat Gürcüler saf değiştiriyor

Gürcüler yakıp yıktı

Gürcistan işgal kuvvetleri 14 Ağustos 1992'de Abhazya'ya girdi. Dünyaya verilen mesajda, saldırının sebebinin Batı Gürcistan Mingrelya'daki stratejik demiryolunun istenildiği gibi kullanılamamasından ve birkaç yüksek rütbeli yetkilinin kaçırılmasından ibaret olduğu açıklandı. Ancak Gürcü kuvvetleri, saldırının başından beri daha farklı bir manzara yarattılar: Amaçları Abhazya'nın işgali, cumhuriyetin yıkılması, Abhaz ve Ermenilerin soykırıma uğratılması, Gürcü olmayan nüfusun Abhazya'dan sürülmesi ve masum sivillerin mal ve mülklerinin yağmalanmasıydı. Gürcistan'ın düzenli bir ordusunun bulunmadığının vurgulanması gerekiyor. Uyuşturucu tiryakileri ve suçlulardan oluşan "Mkhedrioni" ve "Milli Muhafız Birlikleri" Abhazya'yı işgal ettiler. O dönemde Gürcistan'da meşru bir iktidar bulunmuyordu. Yönetimdeki Devlet Konseyi işbaşına darbe ile gelmişti. Abhazya Cumhuriyeti Parlamentosu İnsan Hakları ve Uluslararası İlişkiler Komisyonu bu belgeyi sunarken, Gürcü silahlı kuvvetlerinin Abhazya'da insan haklarını, birey, millet ve devletlerin karşılıklı ilişkilerini düzenleyen muhtelif uluslararası anlaşmaları ve dünyaca tanınmış belgeleri ihlal ettiğini kanıtlamayı amaçlıyor. Savaş, Abhazya topraklarında ölüm, yıkıntı ve yerine konamayacak kaygılar getirdi. Gürcü kuvvetleri masum sivilleri katletti, şehirleri ve diğer merkezleri yakarak yok ediyor. Devlet ve özel mülkiyetin yağmalanması sürüyor, binlerce göçmen işgal bölgelerini terkediyor. Abhazya ekonomisi yerle bir olmuş durumda. İşgalciler toplumun emeğinin ürünü olan kültürel ve tarihi eserleri yokediyor, okulları, hastaneleri, eğitim kurumlarını, bilimsel enstitüleri, kamu binalarım tahrip ediyorlar. Suhum'da, Abhazya Devlet Üniversitesi, Devlet Tarih Müzesi, Abhazya Yöneticileri Birliği, D. Gulia Edebiyat Müzesi, Rusya Federasyonu Bilimler Akademisi Deneysel Pataloji ve Terapi Enstitüsü, Fizik ve Teknik Enstitüsü, Moskova Bilim Enstitüsü'nün "Atoll" Şubesi, Gelişmiş Eğitsel Çalışmalar Enstitüsü, Abhazya Devlet Dram Tiyatrosu, 10 ve 20 numaralı Abhazya Ortaokulları, 1 numaralı Yatılı Okul, Abhazya Cumhuriyeti Yüksek Şurası ve Bakanlar Kurulu'nun binaları yıkılmış ve yağmalanmıştır. Abhaz edebiyat ve kültür evine ait pek çok belge tahrip edilmiştir. 19 Ağustos'ta Suhum'da bulunan Kültür ve Aydınlanma Koleji, Gürcüler tarafından yağmalandı. Milli muhafızlar binaya çok sayıda kamyon getirdiler, yetkililerin yüzlerini duvara çevirerek yağmaya başladılar. Aynı gün Abhazya Cumhuriyeti Halk Kütüphanesi yağmalandı. Çalışanların sayısız ricalarına rağmen ne milisler ne de komutanlar hiçbir tedbir almadılar. 28 Ağustos gecesi kimliği bilinmeyen kişilerce kitaplıkta yangın çıkarıldı. Söndürülünceye kadar telafi edilemeyecek zarar gördü.

Her yer yağmalandı

Suhum'da araba parkları, telefon istasyonları, fabrikası ile şehir ve banliyölerindeki tüm dükkan yağmalandı. 23 Ekim'de Abhazya Devlet Arşivleri ile D.Guli adım taşıyan Abhazya Dil, Edebiyat, Tarih Enstitüsü yakıldı. Yangında etnografya ve arkeoloji üzerine eşsiz koleksiyonlar, belgeler, metinler ve kitaplar tahrif oldu. Bu olay Abhazya'nın işgalinin en hazin sonuçlarından biridir ve soykırımla eş değerdedir.

Sayısız tanığın ifadesinden bu eylemlerin önceden planladığı anlaşılmaktadır. Arşiv binasında gece geç saatte başlayan yangım söndürmeye çalışanlar Gürcü Milli Muhafızlarının açtıkları ateş sonucu dağıldılar. Yeniden kuvvetlen yangını söndürmek için gelen itfaiye aracı milli muhafız çemberini geçemedi ve bina yanarak yerle bir oldu. Takip eden günlerde Ritsa Oteli, Rus Tiyatrosu ve Sinema Salonu da yakıldı. "Grad" füzelerinin ateşi sonucu petrol üssü, hem Abhazya'nın hem komşu Rusya'nın un ihtiyacını karşılayan değirmen, olimpik spor tesisleri, Rusya Savunma Bakanlığı Tatil Evi tamamen yıkıldı. Tkuarçal'da hava saldırısı sonunda hidro-elektrik santrali, TV kulesi hasar gördü.

Oçamçıra'da Merkul ve Mokva çay fabrika Çlou'daki çocuk yuvası, Azıyübja, Tamş, Adyhampazane, Kingi ve Kutol köylerindeki Abhaz ortaokulları ile Arasadzuk'deki iki okul tahrip edildi.

Gagra'da tüm dükkanlar yağmalandı. Gürcü hava saldırısı neticesinde "Ukraina" tatil sitesi, ana su şebekesi, elektrik şebekeleri ve eşsiz eski silah müzesi yıkıldı. Gürcü işgali altında bulunan ve Kızılhaç yetkilileri ve gazetecilerin sokulmadığı Gulripş ve Oçamçıra bölgelerinde ise çelişkili ve belirsiz haberler geliyor. Çok sayıda SU-25 bombardıman uçağı ile MI-24 helikopterin suçsuz halka karşı kullanılması Gürcülerin yürüttüğü savaşın acımasızlığını ortaya koyuyor.

Uluslararası anlaşmalar hiçe sayıldı

Ayrıca Gürcü tarafı füzeler ile 250 ve 500 kg'lık bombalar kullanıyor. Saldırının ilk gününde bile -14 Ağustos- Suhum'da helikopterlerin açtıkları ateş sonucu çok sayıda sivil öldü. Gürcü hava saldırıları sonucu çok miktarda sivil ölmüş, ev ve kamu binası hasar görmüştür. Cenevre Antlaşması tarafından yasaklanan iğne biçimindeki şarapneller de ölümcül yaralara sı olmaktadır. Doğal güzelliğe sahip Novi Afon ve Eşera Köyü'ne sürekli olarak "Grad" füzeleri ile ateş edilmesi sonunda yüksek ölçüde ölüm ve hasar meydana geldi. İklim ve doğasıyla ünlü Abhazya, Gürcüler tarafından askeri eğitim alam haline getirildi. Savaşın ilk gününden itibaren işgalciler esirlerine fiziksel ve psikolojik işkence uyguladılar. Abhazya İçişleri Bakanlığı kuvvetlerine bağlı 23 kişi 14 Ağustos günü esir düştü. Bu kişiler direnmemiş olmalarına karşın Gürcü Milli Muhafızları tarafından el, ayak ve dipçik darbeleri ile feci şekilde dövüldüler. Kaçmayı başarmalarına rağmen yakalanıp yeniden dövülen esirler helikopterle Kutaisi'ye nakledilirken yol boyunca da işkence gördüler. Elli gün Kutaisi İçişleri Şubesi binasının tecrit bölümünde dayak ve işkenceye maruz bırakıldılar. Vücutlarında sigara söndürülen mahkumlar her gün sadece birkaç kaşık lapa ile beslendiler.

Kendilerine su ve ekmek verilmedi, yürüyüşe çıkarılmadılar ve tedavi edilmediler. Mahkumiyetlerinin en zor kısmının Gürcülerin rencide edici şu sözlerine katlanmak olduğunu söylediler:
"Abhazya'nın işi bitti sayılır. Kısa bir süre sonra tüm Abhazları ayaklarımızın altında çiğneyeceğiz."

Esirlere işkence

Bu mahkumlar 7 ve 8 Ekim'de esir değişiminde Abhaz tarafına geçtiler ve muayeneden sonra şiddetli bedensel ve ruhsal sarsıntıdan dolayı hastaneye yatırıldılar. Aynı insanlık dışı şartlar Gürcü işgali altındaki Suhum'da İçişleri Bakanlığı binasının tecrit bölümünde de mevcuttu. 1971 Doğumlu Moskova Orman ve Kereste Enstitüsü öğrencisi Y.P.Kuitsinie süngü ile yaralanmıştı. Gürcü Milli Muhafızları, tedavi ettirmeyerek kan kaybetmesine yol açmış, hapse atarak neredeyse ölümüne sebep olmuşlardı. 26 Ağustos'ta Suhum Lakoba Cd. 5-19'da oturan Kvitsinia M. Z. 35 kişi ile beraber Kodar Nehri civarında Gürcülere esir düştüler. Grup, işgal kuvvetlerinin Başkomutanı Karkaraşvili'nin karargahına getirilerek dayak atıldı. Esirlerden Khvartskia Adgur sorgu sırasında nerede yaşadığı sorusunu "Abhazya Cumhuriyeti'nde" diye cevapladığı için vurularak öldürüldü. Diğer esirler nakledildikleri Drand hapishanesinin girişinde Milli Muhafızların oluşturduğu koridorda ilerlerken kendilerine dipçikle vurularak kaburga ve omuz kemikleri kırıldı. Kvitsinia'nın kafatası çatladı. 28 Ağustos'ta mübadele edildiler. 7 Eylül 1992'de Abhaz Halk Gönüllü Birlikleri'nin bayan tıp yöneticisi L.I. Topuridze pusuya düşürülerek esir alındı. Onur kırıcı davranışlara, işkenceye, sakatlıklara maruz kaldı ve tecavüze uğradı. Tıp raporundaki bilgilere göre vücudunda kurşun yaraları, omurgasında hasar, rahminde yaralar, kol ve bacak kemiklerinde kırıklar, burun köprüsünde kırık ve başında darbe izleri vardı. Çok miktarda kan kaybetmişti. Topuridze esir düştükten sonra Suhum'daki Lıhnı hastanesine nakledildi ancak tıbbı müdahale kasten yapılmadı. Sağlık uzmanlarınca zamanında müdahale yapılsaydı kurtarılacağı söylenen Topuridzs, 8 Eylül'de öldü. Gudauta/Gobechia Caddesi 8'de oturan A.S. Jiba Ekim'de gözaltına alınarak dövüldü, rencide ve hakaret edildi. Daha sonra Suhum'daki Askeri Komiserliğe götürülerek orada da dövüldü. Çöplüğe götürülerek sağına soluna ve başının üzerine ateş edildi. Dönüş yolunda aracın içinde tekrar dövüldü. Tek kişilik hücreye konuldu. Günde bir defa biraz ekmek ve birkaç kaşık çorba veriliyordu. Daha sonra Suhum'da gardiyanların sırayla dayak attığı İçişleri Bakanlığı hapishanesine götürüldü. İstisnasız tüm savaş esirleri kaba kuvvete maruz bırakıldı.

Savcılığın tespitleri

Sohum bölgesindeki Şrom köyünde 3 Kasım 1992 günü Gürcü birlikleri Gudauta'nın Aatsy köyü sakinlerinden 1966 doğumlu Kvitsinia B.T.'yi esir aldılar. Taciz edilerek sürekli dövüldükten sonra asıldı. Abhazya Cumhuriyeti Savcılığı, Abhaz şehir ve köylerinde şiddet, yağma, hırsızlık, özel ve kamu binalarının tahrip edilmesi ve yakılması olaylarını saptadı. Elde edilen eksik bilgilere göre 20.000'den fazla ev ve daire soyuldu, 10.000 civarında otomobil çalındı. Oçamçıra'daki Kindgi, Tamş, Aziubja, Merkula, Kutol ve Beslakhuba isimli yedi köy tamamen yakıldı. Okuyucunun dikkatini, 14 Ağustos-1 Ekim 1992 arasındaki dönemde Gürcüler tarafından işlenen suçları kapsayan bu listenin 14 Ağustos'tan biri işgal altında bulunan Oçamçıra ve Gulripş bölgelerindeki vahşeti içermediğine çekeriz. İşgalin başından beri Abhaz, Ermeni ve Rus nüfusa karşı en acımasız muamelelerinin yapıldığı bu bölgelere Tiflis Yönetimi, tarafsız gözlemcilerin girmesine izin vermiyor. Ermeni Parlamento heyetlerinin bölgeye girişi üç defa engellendi. Abhazların sayısız başvurularına karşın Kızılhaç temsilcilerinin de girişine müsaade edilmedi. Gagra'da Eylül sonundaki durumla ilgili olarak şehrin üst yöneticilerinden M. Djincharadze'nin E. Shevardnadze'ye yazdığı mektubun kopyası bir kanıttır. (Bkz.Ek II) Tiflis Yönetimi'nin çıkarlarını temsil eden ve üstlerini gelişmelerden dürüstçe haberdar eden bir etnik Gürcü tarafından kaleme alındığından bu belge çok ilginçtir. Gagra Abhaz gönüllü birlikleri tarafından kurtarıldığı zaman M. Djincharadze'nin vurularak öldürülmüş halde bulunduğunu söylemek gerekiyor. Listede tarihe, mekana ve niteliğine göre değişen 120 suç var. Ama bu liste işlenmiş binlerce suçun çok küçük bir parçasını oluşturuyor.

Vahşete tanıklık edenler

Savaşın ilk günü, Gürcü Devlet Konseyi'ne bağlı Milli Muhafızlar Suhum sakinlerinden Yenik D.T. (2.Tsitrusovaya Cad. 20) Bigvava D.F(Lagvilava Cad. 2-211), Şinkuba S.E.(Agrba Cad. 8-29), Lakırba P.E.(Eşba Cad. 195-484)'nın otomobillerini gasbettiler. Ayrıca Bigvava D.F. vuruldu ve Şinkuba S.E. gözaltına alındı. Aynı gün başka evlerin yanında Suhum sakinlerinden Tsvinaria N.(Akirtava Cad. 2l)'nin evi soyuldu. Mağdur yerel milislere başvurduğunda kendisine milis örgütünün daha önemli işleri olduğu cevabı verildi. Suhum sakinlerinden Ankuab E.N.(Kairaz Cad. 9-1) sırf caddede Abhazca konuştuğu için hayatım kaybediyordu. 15 Ağustos günü Suhum sakinlerinden Djeguenia (Dzeıjinski Cad. 28) ile Gagra sakinlerinden Iniapha S.V.(lV. Rohavela Cad. 13)'nın otomobilleri gaspedildi. Suhum, Papaskiri Cad. 36 adresteki üç katlı bina, patlayıcı madde ile yakıldı. Djopua T.T.'nin Suhum, Bagrata Dağı, 30-a adresinde bulunan evi soyuldu. Abhazya Parlamenteri V. Vasiliev gözaltına alındı. Ayın gece Dziaşipa G.A ./Gagra, Suhum Karayolu, 151141 arayan kimliği bilinmeyen şahıslar, kendisine suikast yapılacağını söylediler. Torunu ile beraber kaçmak isterken Gürcü milislerce arabadan çıkarıldı, arabası gasbedilirken kendisi uzaklaşmayı başardı. 16 Ağustos günü Gürcistan Devlet Konseyi Milli Muhafızları bahçeye geldiler. Evin sahipleri kaçarken ev soyuldu ve Djiapşipa'nın arabası çalındı. Daha sonra Dzipaşipa'nın evi, 5-6 Eylül'de yakıldı. Aynı gün, Leiba Sh. K/Gagra, P. Çanba cad. 6l'nin tanıklığına göre içerisinde arkadaşlarının da bulunduğu arabası Avz civarında Gürcü Milli Muhafızlar tarafından durduruldu. Silah tehdidiyle indirildi ve arabası arandı. Tüm parası ve değerli eşyalarına el konduktan sonra nereye gittiğine dair sorgulandı. Evine gittiğini belirtmesi üzerine Gürcü Milli Muhafızlar tarafından kendisine şunlar söylendi: "Abhazların artık Gagra'da yaşamayacaklarını bilmiyor musun?".

16 Ağustos 1992 günü Suhum'da, Soçi'de oturan Gumba V.K.(Krasnoarmeiskaia Cad. 36-l9)ile Suhum'da oturan Kobahia B.V. (Suhum, Tiflis Karayolu 49-7)'nin arabaları çalındı. Leselidze'de de Bagapsh A.R.(Suhum, Kiriaz Cad. 15-42)'nin arabası çalındı kendisi de tutuklandı. Suhum'da oturan Rum kökenli Keşakidi G.(Gumista Orman Yolu 8-60)komşusu Abhaz kökenli Bigvava T. ile birlikte gözaltına alındı. Arabasına el konuldu. Komşusunun akıbetini sorduğunda şu cevabı aldı: "Abhaz olduğu için onu öldürdük. Ama sen gidebilirsin."

Milli Muhafızlarca evi basılan Suhum sakinlerinden Kva-randzia A.S.(Drakheleshvili Cad. 23-3) açıklama yapılmadan Drand hapishanesine koyuldu. Dokuz gün sonra Gürcü savaş esirleriyle değiş-tokuş edildi. Aynı gün özel arabasıyla giden Papha S. S.(Gagra, Lakoba Cad. 7-32)yolda durdurularak arabası gasbedildi. Karargaha götürülerek hakaret edildi, dayak atıldı ve aç bırakıldı.

17 Ağustos günü füze ve bombalı saldırı sonucu Tkuarçal'da yerel sakinlerden Argun Z.A. hayatını kaybetti. Bir Gürcü tankı ateş ederek Suhum sakinlerinden Mikvabia Z.A.(Akirtava Cad. 30-1l0)'un arabasını havaya uçurdu. Suhum'da oturan Shakaia N.H.(Gumista Orman Yolu 3-2l)'nın dairesi soyuldu ve arabası çalındı. Aynı gün Djindjolia M.K.(Suhum, Maharodze Cad. 21) ve 67 yaşındaki amcası Djindjolis G.D. sokakta yürürken Gürcü Milis Muhafızlarınca, tutuklanarak kimliği soruldu. Abhaz olduklarım söyleyince tekmelerle dövüldüler. İdam ediliyor gibi başlarının üzerinden ateş edildi, arabaya zorla bindirilerek, Gürcü İşgal Kuvvetlerince Suhum'da kurulan hükümetin "İçişleri Bakanı" Lomineşvili'ye götürüldüler. Bakanın emri üzerine bodruma kilitlendiler. Daha sonra dışarı çıkarılarak kırk tutuklu ile PAZ arabasın0a istif edildiler. Muhafızlar sürekli başlarının üzerinden ateş ediyorlardı. 65 yaşındaki bu adam nerede yaşadığı sorusuna "Abhazya" diye cevap verince tekme ve dipçiklerle dövüldü. Drand hapishanesine getirilen tutuklular Milli Muhafızların oluşturduğu "canlı koridor" dan teker teker geçirilerek dövüldüler. En acımasız dövülen Dr. Keiana S. idi. Rum asıllı bir tutuklu yere düştü ve el bilekleri ayak darbeleri ile ezildi. Ancak en şiddetli darbelere maruz kalan Gürcü kökenli Djandjgava idi.

Djindjolia M.K. 21 Ağustos'ta Achodara köyünde T. Khibba'nın evinin önünde değiş-tokuş edildi. Yabancı gazetecilerin fotoğraf çekmelerine rağmen Milli Muhafızlar evi yağmalamaya devam ettiler. 17 Ağustos'ta Milis Subayı Dbar R.S/Gagra, Lakoba Cad. 6-32/Gagra'da sokakta yürürken durdurularak, hakaret ve küfür edildi, dövüldü ve zimmetli silahı alındı. Evden hiç çıkmaması ikaz edildi. 21 Ağustos'ta Milli Muhafızlar evine gelerek şakağına makineli tüfek dayadılar ve evdeki tüm değerli eşyaları aldılar. Sonra üç kere daha geldiler. 3 Eylül'de milislerle beraber gelen Muhafızlar Dbar'ı götürürken eşine kurşuna dizileceğini söylediler. İçerisinde insanların asıldığı ve elektrikle işkence yapılan tek kişilik hücreye koyuldu. Hücrelerden alınan diğer tutuklularla beraber sorgulamaya götürülerek cop ve dipçiklerle vuruldu. Aynı zamanda Gürcü Milis Muhafızları taciz ve hakaret ettiler. Gece saat 11.00 civarında Çanba G.N.(Gagra, Trereteli Cad. 45 1-29)'nın kapısı çalındı. Silahlı Milli Muhafızlar Çanba G.N.'nin oğlunu, Kolhide'de bulunan karargaha götürdüler. Oğlu kaçmayı başardı. Ancak, 20 Ağustus'ta evi yeniden basıldı ve komşusunun bağrına otomatik silah dayayan saldırganlar kadının diğer eşyalarım vermelerini zorladılar. 18 Ağustos'ta Gagra'da oturan Rapha A.H. (Tsereteli Cad. 61-59) "Mkhedrioni savaşçıları" tarafından gözaltına alınarak tüm eşyaları gasbedildi. Diğerleri gibi öldürülen ve taciz edilen tutuklu daha sonra değiş-tokuş edildi. 18 Ağustos'tan bu yana devam eden Abhaz aydınlarının evlerinin yağmalanması olaylarında Sagaria B., Lagvilava R., Adjindyal S., Aşharua ve diğerlerinin (Suhum, Shervashidze Cad. 9) daireleri soyuldu. 19 Ağustos sabahı Milli Muhafızlar Sarguş I.'yı öldürmek için arıyorlardı. Akıbeti bilinmiyor. Silahlı Milli Muhafızlar Abidjba V.G.'nin evine zorla girerek ölüm tehdidiyle tüm aile fertlerinin yüzünü duvara çevirdiler ve evi soyduktan sonra ailenin arabasını da çaldılar. 18 Ağustos'tan beri Milli Muhafızlar Suhum'da oturan Akhaba M.B. (Kiriaz Cad. 11-l7) ve Tarba S.2 (Mira Bulvarı 142-58)'nin eşyalarını ve otomobilini gasbettiler. Helikopter saldırısı sonucunda Eshera köyü sakinlerinden Bebia A.B. (Suhum Karayolu 3) ile oğlunun evleri yakıldı. Aynı gün silahlı sekiz Muhafız Rabaya N.G.(Suhum Karayolu 30-38)'nin alnına tabanca dayayarak evini aradılar ve tüm eşyalarını aldılar. Şu alaycı sözleri söylediler:
"Burası artık Gürcü yurdu, sizin yeriniz Rusya'dır."

Aiba A.M. (Gagra, V. Pshavela Cad. Çıkmaz Sok. 23)'nin evi soyuldu ve arabası gasbedildi. Dipçiklerle dövülen ve hakaret edilen ev sahibi yerel milis merkezine götürüldü ve beş gün sonra değiş-tokuş edildi. 19 Ağustos'ta silahlı Gürcü askerleri cephane aramak bahanesiyle Djenia R.P./Gagra, Ninishvili Cad. 30/nin evine girerek ev sahibine hakaret ettiler ve başına silah dayadılar. Kolhide'deki karargaha götürülerek sorgulama sırasında dövüldü ve hakaret edildi. Daha sonra değiş-tokuş edildi. 19-23 Ağustos arasında Dziapşipa N.D. (Gagra, Suhum Karayolu, 153)'nin evi birkaç defa soyuldu. Soyguncular
arasında daha sonra Mkhedrioni Tabuıv'na katılan yerel sakinler de vardı. İki tanesi daha sonra Ajiba G.'yi Kohlide'de öldürmüşlerdi. 19 Ağustos'ta Milli Muhafızlar Suhum-Kazbegi Cad. 78 adresindeki evi basarak içerdeki Abhaz kökenli Akaba N.G. ile Ermeni asıllı Nersesyan N.A'yı karargahta 7-8 saat gözaltında tutarak ölümle tehdit ettiler. Ulusal kimliklerine hakaret edildi ve kağıtları ellerinden alındı. Silahlı Muhafızlar Suhum'da Hışba V.S (Bzıp 437)ile Kvaratskhelia V.A.'nın evlerini basarak tüm eşyalarım aldılar. Kvaratskhelia'ya hakaret edildi, ölümle tehdit edildi, tavana ve başının üzerinden ateş edildi.

20 Ağustos 1992'de Suhum bölgesi sakinlerinden Zapunyan (Nizhnyaia Yashtukha köyü, Gruzinskaya Cad.3)ile amcasının arabaları gasbedildi. Arzamanyan, Bagaryan ve diğer Ermenilerin evleri de soyuldu. Öksüzyan (Suhum bölgesi Nizhnyaia Yaştukha Köyü)'nın tanıklığına göre Milli Muhafızlar köy sakinlerinden Arzamanyan J, Mekikyan K ve Eremyan'nin evlerini basarak, tüm değerli eşyalarım aldılar. Aynı gün Silahlı Muhafızlar Oçamçıra bölgesi Tamş köyünde oturan Gogokhia E.V.'yi tehdit ve hakaret ederek evini soydular. Evi terkederken ateş eden Muhafızların kurşunlarından biri kafasının arkasından girdi ve çenesini parçalayarak çıktı. Muhafızlar öldü zannederek bıraktılar. Aynı gün Gürcü helikopterlerinin Nizhnyaia Eşera köyüne füze saldırısı yapması sonucunda Baronova L.N. ve Vertiletskaia E.O. adlı kadınların evleri yıkıldı. O günden beri Aşuba P.A. (Suhum, 2. Depovskava Cad. 3l) adlı kadının evi birçok defa soyuldu. Muhafızlar arabasını gasbettiler, götüremedikleri eşyaları da tahrip ettiler.

Suhum'da oturan Kharazia A.C. (Ladaria Cad. 20-154)'nın evi soyuldu ve arabası çalındı. Tutuklanarak götürüldüğü karargahta ileri yaşına rağmen makineli tüfek dipçikleriyle dövüldü.

21 Ağustos'ta Muhafızlar Gagra'da oturan Şamba D.S (Lakoba Cad. 10-43)'nun arabasını gasbettiler. Suhum bölgesi Tavisupleba köyü sakinlerinden Arzumanyan G.K. (Baratashvili Cad.l3)'nın ifadesine göre Gürcü askerleri Avedyan V., Bagaryan A, Teknedjyan N., Bazaryan V.'nin evleri yağmalandı. Zopuryan G., Kalaidjyan A., Bajaryan A. ve başkalarının arabaları gasbedildi. 21 Ağustos'ta Gürcü askerleri 55 yaşındaki ve tek kollu Chagava G.N. (Gagra, Sovkhozuaya Cad.36)'nın evini basarak dipçik ve tekmelerle dövdükten sonra evi soydular. Kendisini kaybeden Chagava'yı Gürcü askerlerinin bir araba bulmak üzere gidince Ermeni komşusu kendi evinde sakladı. Gürcü komşuların nerede saklandığını söylemesi için yaptıkları baskıya rağmen Ermeni, Chagava'nın nerede olduğunu bilmediğini belirtti. Eylül ortasında Gürcü askerler Ermenilerin evini bastılar, Chagava kaçmayı başardı ancak feci şekilde dövülen Ermeninin dişleri kırıldı. 22 Ağustos'ta Agrba E.V. (Suhum, Tsulukidze Cad.62-46)'nın evi soyuldu. Ertesi gün geri gelen askerler ateş açarak Agrba'yı ölümle tehdit ettiler.

Milli Muhafızlar ölüm tehdidiyle Cagvilava D.T. (Suhum, Dzidzaria Cad.l52)'nin tüm eşyalarını ve arabasını gasbettiler. Mkhedrioni (Süvariler) milisleri Gagra'da Adler sakinlerinden Panayetov G. ile Serguegia S. (Gagra, Avidzba Cad. 28a)'nın otomobillerini gasbettiler. 23 Ağustos'da Gagra'da oturan Vanacha C.A. (Lakoba Cad. 10-13) tutuklanarak Gagra milisleri tarafından dövüldü. Bu eyleme üç yerli Svan'da bizzat katıldılar.

24 Agustos'ta Milli Muhafızlar Khagba Z.K. (Gagra, Lakoba Cad. 5-41)'nın dairesini soydular. 26 Ağustos'ta Gürcü askerleri Suhum'da oturan Baıgandjia Z.Sh. (Argun Cad. 20-a)'nın 68 yaşındaki babasına saldırdılar. Oçamçıra bölgesinden oğlunu ziyarete gitmekte olan yaşlı adamın arabası gasbedilerek dayak atıldı. Geceyi gelininin evinde geçirdi. Ertesi gün geri dönerken tekrar durduruldu. Dört gün gözaltında taciz edildikten sonra öldürüldü. Aynı gün Gagra'da Aiba Yu.A. (Pshavela Cad. 26-a)'nın evi soyularak yakıldı.

27 Ağustos'ta hafif makineli tüfekli beş Gürcü askeri Lakoba N.K. (Gagra, Chanba Cad. 25)'nın evini basarak soydular. Aynı gün Gagra sakinlerinden Fomenko L.SJ(l.Zheleznodora 3hny geçidi 9), Berlim P.N. (Tsereteli Cad. 57/2-13) ve Abdulogly N.H. (Tsereteli Cad. 63/3-23)'nın arabaları gasbedildi.

28 Ağustos'ta askeri üniformalı şahıslar askeri taşıyıcı ile Bigvava K.T. (Suhum, Frunze Cad. 29-46)'nın evine gelerek ev sahibini ölümle tehdit ettiler ve soydular. Kutelia Z.M. (Suhum, Kiaraz Cad. 13-2)'nın evine girmek isteyen Milli Muhafızlar, ev sahibi kapıyı açmayınca yedinci katın balkonundan inerek balkon kapısını kırdılar ve girdiler. Evi soydular ve arabasını gasbettiler. 29 ve 30 Ağustos'ta Nizhnyai'ya Eshera köyüne açılan top ateşi sonunda Manukyan M.A. ve Arutyunyan S.K.'nin evleri tahrip oldu. Gürcü topçusu köydeki tüm binaları istisnasız hedef aldı. Askeri kamyonların refakatindeki Gürcü tankları Eshera köyüne girerek köy sakinlerinden Zopuryan A.G. (Armeyskaia Cad. 3)'nın evini yağmaladılar. Tanklar daha sonra eve ateş ederek yaktılar ve narenciye bahçesinden geçerek ezdiler. Nizknyaiya Eshera köyünün diğer bir sakini Mandelyan M.H.(Armeyokaia Cad. 603)'nın ifadesine göre Gürcü tankları bilinçli olarak evlere ve büyükbaş hayvanlara ateş açtılar. Etnik kökenini soran Gürcü askerleri Ermem olduğunu öğrenince evi yağmaladılar ve tank ateşiyle yaktılar.

29 Ağustos'ta Milli Muhafızlar Adleiba Ts.K.(Suhum, I. Komsomolski geçidi 25-a)'nın evini bastılar. Aile fertlerini ölümle tehdit ederek ve üzerlerine hafif makineli tüfekleri doğrultarak daireyi soydular, bir kamyon ve otomobili gasbettiler. Aynı gün Kvekveskiri Sh.G. (Gagra, Fruktovaia Cad. 7)'nın ziyarete gittiği yaşlı babasının evi yedi Milli Muhafız tarafından basıldı. Ölümle tehdit ederek evde gizlendiğini iddia ettikleri silahları istediler. Baba ve oğlunu yere yatıran Muhafızlardan birisi bıçağını çekerek silahları vermedikleri takdirde ikisini de öldüreceğini söyledi. Muhafızların dipçik ve yumruklarla dayak atmasına rağmen mahallede sadece Gürcüler yaşadığı için yardım isteyemediler. Kolkhida'da bulunan karargaha götürülerek tekrar dövüldüler. Sorgulama için "Kumandan" Kakubava'ya çıkardılar. Kakubava Abhaz Muhafız teşkilatında görev yapan diğer oğlu babasının yerine teslim olmadıkça serbest bırakılmayacaklarını söyledi. İki gün tutuklu kalan baba ve oğluna dayak atıldı ve kaburgaları kırıldı. Gagra'ya götürülerek aç susuz bırakıldıktan sonra değiş-tokuş edildiler. 31 Ağustos'ta Avidzba V.Sh.'nin Suhum bölgesindeki Nizhnyan'ya Eshera köyünde bulunan evi Gürcü tankları tarafından gasbedildi. Ailesi bu trajediden biraz önce kaçmayı başararak kurtuldu. Arabayı da gasbeden Milli Muhafızların giderken bıraktıkları mayınlar ailesinin ölümüne sebep oldu. Gürcü Milli Muhafızların girdikleri köylerde evleri önce yağmalar ardından tanklarıyla tamamen tahrip ederlerdi. Sangulia A.M. (Nizhnyaiya Eshera köyü), Sangulia B.V.(Nishnyaiya Eshera köyü) ve Kharazia R.S. (Suhum, Lesnaia Cad. 36)'un evleri de aynı akıbete uğradı. Gürcü Muhafızlar Abhaz Milisinin binalarını ve tahıl depolarını yaktılar, büyükbaş hayvanları öldürdüler, otomobilleri çaldılar, narenciye ve diğer bahçeleri de tahrip ettiler.

31 Ağustos'ta Sangulia V.M.(Nizhnyaiya Eshera köyü)'nın evi yağmalandı. Milli Muhafızlar 6 Eylül'de geri çekilirken eve tekrar gelerek gaz döküp yaktılar. Aynı gün Khvartskia N.E. (Nizhnyaiya Eshera Köyü Armeiskaia Cad.72)'nın de evi soyuldu. Gürcü tankları bahçeye girince ev sakinleri ormana kaçtılar. Muhafızlar evi tamamen yağmaladılar ve ateş ettiler. Gördüklerine dayanamayan evin reisi İkinci Dünya Savaşı Malul Gazisi olan Khvartokia N.E. ormandan çıkarak eve yöneldi ancak hemen vurularak öldürüldü.

Aynı gün sekiz Mkhedrioni (Süvariler) taburu askeri Gubaz S.S (Gagra, Sovkhoziııia Cad. 5. Şerit,24)'nin evini aradılar ve yağmaladılar. 3 Eylül'de tekrar yağma için gelince komşular polise telefon ettiler. Eve gelen polisler Muhafızların geride bıraktıklarını aldılar.

1 Eylül'de Suhum'da oturan Laguilava M.H. (Taskhnishvili Cad. 6-l/Cadde) de durdurularak kimlik soruldu. Abhaz olduğunu öğrenince devriyeler dairesine giderek aradılar ve soydular. Ayrıca arabalarım da gasbettiler. Ölümle tehdit ederek tüm parasını vermesini istediler. Komşular kurtarmak için 18.000 Ruble topladılar. Muhafızlar Gumista nehrine doğru götürerek başının arkasına otomatik silah dayadılar ve alay ettiler. Daha sonra geri getirerek dairesini terketmesini emrettiler.

Aynı gün Gagra'da oturan Ketia Yu.V. (Tsereteli Cad. 65/1-27)'nin otomobili gasbedildi, Bganba V.R. (Tsereteli Cad. S3/5)'nın dairesi yağmalandı.

Aynı günlerde Dzkuia S.H.'nin babası (Eshera Köyü, Armeiskava Cad. 4.Çıkmaz Sokak) kendi evinde öldürüldü. Baba dışında tüm aile tehlikeli hale gelen Eshera köyünü terkederek Ağustos sonunda Gudauata'ya ulaştılar. Gürcü askerlerinin köyden çekilmesinden sonra oğlu 7 Eylül'de Eshera'daki evine dönünce evinin enkazı ve babasının cesediyle karşılaştı.

3 Eylül'de Suhum sakinlerinden Aiba V.M. (Dzerıhinskaia Cad. 19a-4O)'nın arabası ölüm tehdidiyle gasbedildi. Aynı gün Tskua H.R. adlı kadının Eshera köyündeki evi soyularak askeri karargah haline getirildi. Hemen yanındaki ev ise içinde vurulan amcasına aitti ve yakılmıştı. Gumista nehri civarında Ermenilerin kurşuna dizildiğini Tskua bizzat şahit oldu.

4 Eylül günü sabaha karşı saat 3'te Gürcü Milli Muhafızları Abhazya Senfoni Orkestrası şefi Aiba L.Sh. (Suhum, Djikia Cad. 32)'nın evini basarak başına vurdular ve şakağına otomatik silah dayadıktan sonra evi aradılar. Daireyi yağmaladılar, para ve silahların verilmesini istediler. Kurşuna dizeceklerini söyleyerek götürdüler, el bombaları bulunduğu iddiasıyla sorgulanmak için milis merkezine gittiler. Sorgulama sırasında bir Gürcü aniden odaya girerek Aiba L.Sh.'nin başına el bombası ile vurmaya başladı. Daha sonra başka bir karargaha götürülürken kendisine el bombası ile vuran şahıs şefin kanayan başından avucuyla kan alarak emiyordu. Ulaştıklarında yeniden acımasızca dövüldü ve elektrik akımı verildi. Tutulduğu hapishanede sürekli dayak atılıyordu. Yemekte önce tabağına tükürülüyordu. Ayın hücrede tutulan başka bir Abhazın başına sürekli vuruluyor ve yarasından iltihap akıyordu. İşkenceciler tarafından taciz ve hakaret edilen bir Rus tutuklu da vardı. 5 Eylül 1992'de Gagra'da oturan Lopukhova T.I. adındaki kadının (Tsereteli Cad. 6313-24) dairesi yağmalandı. Şans eseri sakladığı Abhaz, baskıncılar tarafından bulunmadı. 29 Eylül'de evi yeniden soyuldu. Milislerce tecavüz ve hakaret edildi. 6 Eylül'de Shamba V.Z. (Sohum, Agrba Cad. 612-28)'nın ifadesine göre apartmanın Abhaz kökenli sakinleri otomatik silahlı sekiz Gürcü askeri tarafından dövülerek dairelerinden çıkarıldılar ve eşyalarını haydutların kamyonlarına yüklemeye zorlandılar. Aynı gün Nighnyanya'da oturan Avidzba N.M.'nin evi Gürcü tankları tarafından yakıldı, tüm hayvanları öldürüldü, narenciye bahçesi tahrip edildi. Milli Muhafızlar Sohum'da oturan Agrba Z.M.'nin evine ateş açtılar. Tehdit ederek evini bombaladılar ve yağmaladılar.

Drandy hapishanesinde 15 gün ve gece tutuldu 6 Eylül'de üç Mkhedrioni (Süvariler) savaşçısı Özobava D.V. (Suhum, Argan Cad. 18-7)'nın dairesini yağmaladılar, arabasını gasbettiler, ev sahibini yanlarında götürürlerken iki bileğine de ateş ettiler. Yağma sırasında polisler olay yerine gelince aralarında Gürcüce konuştuktan sonra uzaklaştılar.

6 Eylül'de Chanturia A.M. (Suhum, Mira Bulvan 47)'nin komşusu Djenia Shatica sabah saat 11:00'de evinde tutuklanarak götürüldüğü yerde Milli Muhafızlarca öldürüldü.

Aynı gün Chanturia da tutuklandı. Askeri arazide bulunan turistik tesisin bahçesine götürüldü. Muhafızlardan biri elinden tutarak duvara yaklaştırdı para, otomobil ve otomatik silah istedi. Chanturia hiçbirisinin bulunmadığını söyleyince etrafına ateş edildi. Muhafızlarla dolu bir otobüse bindirilerek Nizhnyaiya Eshera köyüne götürüldü. Mayınların üzerinden yürütülmekle tehdit edildi. Şans eseri Chanturia kendisini tanıyan ve savunan birisine rastladı. Geri götürülerek sorgulandı, tekrar dövüldü ve işkenceciler TV'de Ardzınba ile Abhazya Parlamentosu'nu eleştirmesini istediler. Götürüldüğü TV binasında daha önce rüşvet almaktan suçlanan Koırhilava adındaki bayan Cumhuriyet Savcılığı yetkilisi tarafından tehdit edildi. Bayan yetkili Ardzınba'nın Abhaz halkını mahvettiğini tüm Abhazların yok edilmeden Gürcülerin asla rahata kavuşamayacağını söyledi. Daha sonra Gudauta'ya gidebildi. 10 Eylül'de Kvekveskiri V.G. (Suhum Kiriaz Cad. 22)komşusu Tuzhba L.S.'yi ziyaret etti. Çalman kapıyı açınca komşusu da Milli Muhafızları gördü ve başına vurmaya başladılar. Daha sonra çubuklarla döverek silah çektiler ve parasını vermesini istediler. Tuzhba'nın dairesinden yiyecekleri de dahil olmak üzere her şeyini yağmaladılar, araba ve kamyonunu gasbettiler. Sonra Kvekveskiri'nin dairesine giderek yüzüğünü almak istediler. Çıkmayınca neredeyse parmağını kaybediyordu. Dairesi tamamen yağmalandı.

Aynı gün ev Milli Muhafız Malia L.D. (Suhum, Argba Cad. 8-26)'nın dairesini basarak ölümle tehdit ettiler, dövdüler, hakaret ettiler ve parasını istediler. 10-15-18 Eylül'de Muhafızlar Koslandjia V.T'nin dairesini üç defa soydular.

10 Eylül'de Aiba E.P. (Gagra, Komarova Cad. 20)'nın evi tamamen yağmalandı.

Sichinava Yu.Z. (Gagra, Kutaisskaya Cad. 14)'nın kardeşinin Suhum Karayolu 32'deki evi yakıldı. Daha önce aynı ev iki piyade zırhlı aracıyla gelen Milli Muhafızlar tarafından yağmalanmıştı.

11 Eylül'de Dzkuia S.P. (Gagra, Chanba Cad.1.Sokak 5l)damadı Pilia P.'yi ziyarete gitti. Aniden "Mkhedrioni" savaşçılar geldi. Saklanacak yer yoktu. Gürcü askerler para istediler. Kadınlardan tüm altınlarım aldıktan sonra erkekleri tekmelemeye başladılar. Haydutlardan birisi tutuklulardan birisinin göğsüne otomatik silahını dayadı bir diğeri ise bıçağını çıkararak kurbanının boğazını kesmekle tehdit etti. Ozkuia'nın karısı ve kızına tecavüz edeceğini söyledi. İstenen 50.000 ruble komşular tarafından toplanarak verildi. Her iki adam Gagra milislerinin hapishanesinin bir hücresine konuldu. Hücrede kendilerinden başka Abhaz ve Kazaklar da vardı. Mahkumların hepsi işkence ve hakarete maruz kalmıştı.

12 Eylül'de Tuzhba E.P. (Suhum, Bagrationi Cad. 273)'nın evine ateş açıldı. Evdekilerin "ateş etmeyin, evde çocuklar var" diye bağırmalarına rağmen ateş devam etti. Kapıyı kırarak para istediler, evdekileri dövdüler. Muhafızlardan biri masadan makas alarak ev sahibinin kardeşinin gözlerini karısı ve iki çocuğunun önünde oymaya çalıştı. Kardeşi Tuzhba N.zorlukla makastan kurtulabildi. Kayınvalidesi Goncbarova N.G.'nin bacaklarının arasına nişan alarak ateş ettiler. Evin içini kurşun yağmuruna tuttular. Bir muhafız hayattaki amacının "tüm Abhaz ve Osetlerin kanlarını son damlasına kadar içmek" olduğunu söyledi. Muhafızlar evi yağmaladılar. Aynı gün Gagra'da oturan Kazandzyan L.S. (Eshba Cad. 13'nın arabası gasbedildi.

14 Eylül'de üç muhafız Guindia R. Sh (Suhum, Argun Cad. 15-3)'nın dairesine geldiler. Önce evi aradılar sonra taşıyabilecekleri her şeyi yağmaladılar. Çantalarına sığdıramadıklarını ellerinde taşıdılar. Aynı gün Gürcü askerleri Suhum'da oturan Emukhvari VS. (Djguburia Cad. 6-8)adlı kadının evini silah aramak bahanesiyle basarak her şeyi yağmaladılar. Komşuların çağırdığı milisler önlem almak yerine Emukhvari'yi amirlerine götürdüler. Suhum'da yaşayan Avidzba F.M. (Chalmaz Cad. 8-30) ismindeki kadın Gürcü askerler tarafından işlenmiş pek çok suça tanık oldu.

14 Eylül'de üç silahlı muhafız komşusu Kvekveskiri'nin dairesini basarak dövdüler. El bilekleri jiletle kesildi, kanı şırıngayla çekildi. Sonra kan şırıngadan duvarlara ve tavana püskürtüldü. Ardından havluyla boğmaya çalıştılar. Yan ölü halde bırakıldı. Suhum'daki taksi durağı basıldı. Muhafızlar silah zoruyla tüm Abhazları otobüse doldurarak gazetecilerin önünde iyi muamele gördüklerini itirafa zorladılar. 15 Eylül'de Suhum'da yaşayan Ashuba (Eshba Cad. 173-172) adlı kadının evine gelen bir araba dolusu muhafız beraberlerindeki kaynak makinesiyle dairenin anahtarını kırarak yağmaladılar. 15-16 Eylül'de Silahlı Muhafızlar Pigar V.S. (Gulprish bölgesinde Tkhubun yerleşimi, Lesnaia Cad. l8)'nın evine geldiler. Hepsi maskeli olan saldırganlar 11 ve 16 yaşındaki iki çocuğunu, karısını ve annesini yüzleri bahçe duvarına dönük olarak sıraya dizdiler, başlarının üzerinden ve bacaklarının arasından ateş açtılar. Annesi dövüldü, kansının yüzüne dayanan tabanca ile tam ateş edilecekken haydutlardan biri tarafından engellendi. Belgelerini almalarına izin verilen aile daha sonra Abhazya'dan ayrıldı.

15 Eylül'de Khagba S.Ia (Fruktovair Cad. 7)'nın evi havaya uçuruldu ve ateşe verildi. Aynı ev 16 Ağustos'ta yağmalanmış ve karargah haline getirilmişti.

17 Ağustos'ta Gunba L.V. (Suhum, Kalinina Cad. 5O)'nın evine gelen muhafızlar kamyonun geri manevrasıyla bahçe kapısını kırdılar. Ateş açarak eve girdiler ve tamamen yağmaladılar. Aynı gün akşam saat 9:00 civarında Adleiba N.M. adlı kadının ifadelerine göre muhafızlar minibüsle bir pansiyona (Suhum, Argun Cad. 6-411) geldiler. Abhaz sakinleri arayan silahlı muhafızlar üç saat boyunca Abhazların odalarnı yağmaladı, dövdü, hakaret ve taciz ettiler. Aynı gün Dzkuia V.Sh (Gagra Tsereteli Cad. 20)'nın arabası gasbedildi.

18 Eylül'de muhafızlar Chkadua V.E'nin evini, basarak para istediler. Parası olmayan ev sahibinin her şeyini (pijamaları da dahil olmak üzere) gasbettiler. Khashig D.V. (Suhum, Kiaraz Cad. 7a-4ll)'nın da evi soyuldu. Bir odaya hapsedilen ev sakinleri yağma bitinceye kadar silah zoruyla orada tutuldular. Aynı gün gece saat 11:00 civarında üç silahlı Muhafız Ketia G.L. (Suhum, Eshba Cad. 175-55)'nın evini gizlendiğini iddia ettikleri Çeçenleri arama bahanesiyle basarak ev sahibi ve karısına hakaret ettiler. Muhafızlardan biri erkeğe bıçak sapladıktan sonra dipçiklerle dövdü. İki muhafız tecavüze yeltendiler. Erkek karısına dokunulmamasını öldürülmeyi tercih edeceğini söyledi. Ancak göğsüne aldığı darbelerle bayıldı. Kendine geldiğinde haydutlar gitmişlerdi. Ancak karısı da yoktu. Onursuzluğa katlanamayan karısı beşinci kattan atlayarak intihar etmişti. 19 Eylül günü Gürcü askerleri Kutarba L.V. (Suhum, Argun Cad. 1-16) adlı kadını evinden zorla attılar ve hiçbir eşyasını almasına izin vermediler. Daire tamamen yağmalandı.

20 Eylül'de yanına çocuklarının eşyalarını alan Avidzba N V .(Kiriaz 3-84) adlı kadın çocuklarıyla beraber Gumısta ırmağını geçerek Gudauta kıyısına çıkmaya teşebbüs etti. Achadora köyündeki kontrol noktasında yolu kesen Gürcü askerleri çocuklarmm eşyalanyla dolu üç torbayı gasbettiler. Şans eseri Avidzba ve çocukları kaçabildiler.

24 Eylül'de gece yarısı dört silahlı muhafız beraberlerinde fahişelerle Zachinyaieva S.A.(Suhum, Kiriaz Cad. 9-35)'nın evine girerek ev sahibesini dışarı attılar ve eve temelli yerleştiler. Daha sonra ev sahibesi evinin soyulduğunu öğrendi.

25 Eylül'de Gitalov K.H (Gagra, Avidzba Cad. 28)'nın arabası gasbedildi.

25 Eylül'de kamyonlarıyla gelen Gürcü askerler Salia M.S. (Tiflis Karayolu, "Sinop" oteli, 7-ll) adlı kadının eşya ve mobilyalarını yükleyerek uzaklaştılar.

28 Eylül'de Bayan Kesyan G.G. (Gagra, Armyanskaia Cad.3) evinden atıldı ev yamalandı ve yakıldı.

30 Eylül'de Lakoba Z.A (Gagra, Tsereteli Cad. 6312-20)'nin otomobili gasbedildi.

Vahşetin böylesi

En acımasız insan haklan ihlalleri 1 Ekim 1992 'den itibaren sürdü. Aşağıda sadece birkaç tanesini sıralıyoruz:

- Gagra şehrindeki Gantiadi yerleşiminde Gürcü askerler Ajiba çiftini kendi evlerinde vurdular ve yaktılar;

- Yine Gantiadi'de malul ikinci Dünya Savaşı Gazisi Amichba evinden alındı ve vurulmuş halde bulundu;

- Evlerinden alınmış olmalarına rağmen sokağa çıkma yasağını ihlal ettikleri iddiasıyla Doua H.I. ve iki oğlu Drandi hapishanesinde tutuluyorlar;

- Oçamçıra'da Samushia-Djobava A'ye önce tecavüz edildi sonra öldürüldü. Kocası Samushia G. ise kurşuna dizildi. Daha sonra ikisi de evlerinde yakıldılar;

- Gulripsh bölgesinin sakinlerinden Bayan Djopua S. sürekli oğlunun öldürülmesi tehdidiyle intihar ettirildi;

- Oçamçıra'da baba oğul Gvaramia öldürüldüler ve evleri ateşe verildi;

- Oçamçıra'da Buiuk-Oğly R.'nin annesi ve kız kardeşi kendi evlerinde canlı olarak yakıldılar;

- Gantiadi'de bir tanesi hariç tüm Abhazların evleri yakıldı;

- Cezalandırma operasyonu sırasında Oçamçıra bölgesindeki Kindgi köyünde yaşlı Tuzhba çifti ve 9 yaşındaki kız torunları Bagatelia Rada öldürüldüler. Bay Tuzhba yatağa mahkumdu;

- Tkuarcheliye köyüne havadan açılan ateş sonucunda Djindjalia T.Zh. hayatım kaybetti.

- Oçamçıra yöresindeki köylerden güvenlik içinde geçmeyi garantilemek amacıyla Gürcü tankları Abhaz kadın ve çocuklardan canlı koridor oluşturdu;

- Dagamys'te oturan Kiut A. yol kontrol noktasında gözaltına alınarak daha sonra kurşuna dizildi;

- Oçamçıra'da Adleiba caddenin ortasında öldürüldü. Gövdesi denize atıldı, başı ise plajda bulundu;

- Gagra sakinlerinden Subareav N.'nin ifadesine göre otuz sivil Joekvara'da kurşuna dizildiler ve sonra yakıldılar.

TV programında bile işkence

Komisyonun elinde tüm uluslararası anlaşmalara ve gazetecilik ahlakının temel kurallarıııa aykırı olarak Gürcü gazetecilerin kriminal eylemlere katılmalarına ve esirlerin sorgulamalarındaki işkencelere dair gerçeğe dayalı bilgiler vardır. Esir alınan ve Suhum'da bulunan Abhazya İçişleri Bakanlığı'nın tek kişilik bir hücrede tutulan Jiba S.A. (Gudauta, Gobechia Cad. 8)'nın öyküsü canlı bir kanıttır. Kendisiyle yapılan "röportajda" Suhum TV'sinin Gürcü bayan sunucusu sürekli olarak savaşmaya zorlandığını "itiraf" ettirmeye çalışıyordu. Jiba S. Abhazya'yı korumak için savaşa gönüllü olarak kendi arzusuyla gittiğini söyleyince sunucu Jiba'nın muhafızının copunu alarak mahkuma vurmaya başladı. Ardından muhafızlar Jiba'yı feci şekilde döverek bayılttılar. Sıvı enjekte edilerek kendine getirildi ve "röportaj" devam etti. Bu arada, sunucu denilen şahıs tüm Abhazlara hakaret yağdırıyordu.

Abhazya Cumhuriyeti Parlamentosuna Bağlı İnsan Hakları ve Uluslararası İlişkiler Komisyonu Başkanı Yu Voronov

Abhazya Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti'ne bağlı İnsan Hakları Başkan Yardımcısı N. Akaba
26 Kasım 1992

EK I
Vahşetin böylesi

TV programında bile işkence

Gürcistan Devlet Konseyi Kuvvetleri nasıl hava gücü kullandı?

14 Ağustos 1992 Suhum

Suhum şehrinin Krasny Most bölgesine MI-24 savaş helikopteri, füze ve bomba saldırısı sonunda sivil ve tatilcilerden hayatlarım kaybedenler oldu.

17 Ağustos 1992 Suhum

Suhum'un süpermarket bölgesinde bulunan binalara iki MI-24 helikopterinin füze ve bomba saldırısı sonunda sivil halk ve Abhazya Gönüllü Birlikleri arasında kayıplar meydana geldi.
Tkuarchal'da iki MI-24 helikopterinin şehri bombalaması sonucunda bir kişi hayatını kaybetti, iki kişi yaralandı.

18 Ağustos 1992 Suhum-Eshera

İki MI-24 helikopterinin Abhazya Halk Gönüllü Birlikleri mevzilerine yaptığı füze ve bomba saldırısı sonucunda iki gönüllü hayatını kaybetti, çok sayıda gönüllü yaralandı. Eshera köyündeki evler hasar gördü.

31 Ağustos ve 1 Eylül 1992

Düşman, savaş sırasında Eshera-Suhum yönünde helikopter kullandı.

4 Eylül 1992 Eshera-Suhum

Düşman dört helikopter saldırısı düzenledi ve Nizhnyaiya Eshera köyüne ateş açtı.

5 Eylül 1992 Eshera-Suhum

Halk Gönüllü Birlikleri'nin mevzilerine karşı saat 14:00 , 17:00 ve 20:00'de helikopter saldırısı yapıldı.

7 Eylül 1992 Eshera-Suhum

Halk Gönüllü Birlikleri'ne karşı saat 19:00'da helikopter kullanıldı. 12 Eylül 1992 Oçamçıra-Tkuarchal Düşman helikopterleri Toumysh ve Tsaguera köylerine ateş açtı. Ölü ve yaralılar vardı. Bazı evler tahrip edildi.

15 Eylül 1992 Tkuarchal

Gürcistan Devlet Konseyi Kuvvetleri kuşatma altındaki Tkuarchal şehrinin sivil halkına karşı saat 8:15'de helikopter saldırısı düzenledi. Can ve mal kaybı var. İki askeri helikopterin saat 19:00'da bombaladığı Kutol köyünde ortaokul, çay fabrikaları ve evler hasar gördü. 14 Füze atılan saldırıda 4 köylü yaralandı.

17 Eylül 1992 Oçamçıra-Tkuarchal

Tkuarchal'a saat 19:10'da helikopter saldırısı başlatıldı. Gürcü helikopterleri şehri 20 dakika süreyle bombaladılar. Ölü ve yaralılar var.

18 Eylül 1992 Oçamçıra-Tkuarchal

Gürcü hava kuvvetleri Tamysh, Goup, Ermeni Atara ve Abhaz Atara köylerini bombaladılar. Saat 12:30'da Tkuarchal'a da saldırıldı. Sivil nüfus arasında ağır yaralılar var.

23 Eylül 1992 Oçamçıra-Tkuarchal

Düşman saat 13:30-14:00 arasında Oçamçıra bölgesinin sivil halkına karşı füzeli ve bombalı saldırıya girişti. Hedefleri Goup, Arasadzykh, Adjampazra, Tkuarchal idi. Hava saldırısı sonunda Tkuarchal'da üç okul, bir helikopter iniş sahası ve birkaç ev hasar gördü. Sivil halktan birisi 13 yaşında çocuk olmak üzere iki ölü ve iki yaralı var.

24 Eylül 1992 Oçamçıra-Tkuarchal

Abhaz Atara köyüne saat 16:00'da yapılan saldırıda ikisi kadın ikisi erkek olmak üzere dört kişi yaralandı, Kültür Evi ve birkaç ev yıkıldı.

26 Eylül 1992 Oçamçıra-Tkuarchal

Bir Gürcü helikopteri Oçamçıra bölgesindeki Merkula köyüne saat 18:40 ile 19:10 arasında füzeli ve bombalı saldırı düzenledi.

29 Eylül 1992

İki Gürcü helikopteri saat 17:30'da Ermeni Atara köyüne füze ve bomba saldırısı yaptı.

30 Eylül 1992 Oçamçıra-Tkuarchal

Gürcistan Devlet Konseyi'ne bağlı savaş helikopterleri saat 15:3'de Tamysh ve Kutol köylerine füzeli ve bombalı saldırı yaptılar. 33 dakika süren saldırıda Kutol ve Çam Fabrikası ateşe verildi.

2 Ekim 1992 Bzyb-Gagra

İki SU-25 uçağı ve iki savaş helikopterinin saat 8:45'de başlayan saldırısı kısa aralıklarla gün boyunca devam etti. Gagra'da iki savaş helikopterinin saat 18:30'da düzenlediği füze ve bomba saldırısında çok sayıda ev yakıldı.

3 Ekim 1992 Gagra-Guechripsh/Leselidze

Gagra'ya karşı iki SU-25 ve iki savaş helikopteri tarafından birkaç defa füzeli ve bombalı saldın düzenlendi. İki SU-25 saat 7:10'da Gagra'ya füze ve bomba saldırısı yaptılar.

5 Ekim 1992 Gagra-Tsandıipsh/Gantiadi

İki SU-25 saat 13:30'da "Ukraina" tatil yöresi civarında Halk Gönüllü Birlikleri mevzilerine ve karayolu köprüsüne karşı füze ve bomba saldırısı düzenlediler. Daha sonra saldırıya katılan iki MI-24 savaş helikopterlerinden bir tanesi Halk Gönüllü Birlikleri tarafından düşürüldü. Düşman hava kuvvetleri saat 14:50'de genel taarruza geçen birliklerimize ciddi bir kayıp verdiremedi.

7 Ekim 1992 Eshera-Suhum

İki SU-25 ve bir MI-24 savaş helikopteri saat 16:15'de Gumısta nehri yakınındaki Halk Gönüllü Birlikleri mevzilerine karşı saldırdılar.

8 Ekim 1992 Eshera-Suhum

İki SU-25 uçağı saat 16:30'da Halk Gönüllü Birlikleri'ne karşı saldırdı.

9 Ekim 1992 Eshera-Suhum

İki SU-25 uçağı Halk Gönüllü Birlikleri mevzilerine karşı saat 16:30'da bombalı saldırıya giriştiler. Kayıp yok. Novy Afon şehrine karşı SU-25 uçakları saat 17:30'da bombalı saldırı düzenlediler. Oçamçıra-Tkuarchal Oçamçıra'daki sivil halka saat 15:00'den itibaren 40 dakika süreyle havadan ateş edildi. Füze ve bombaların hedefi Adziuzhba, Kyndyg, Tamysh ve Atara adlı Abhaz köyleriydi.

11 Ekim 1992- Eshera/Suhum

İki SU-25 uçağı saat 15:30'da Novy Afon şehrine füze ve bombalı saldırı düzenledi. Bir yaşlı kadın öldü. Hava saldırısı püskürtülürken bir Gürcü uçağı "Stinger" füzesi ile düşürüldü. Oçamçıra-Tkuarchal İki SU-25 uçağı ile MI-24 helikopteri saat 10:30'da Abhaz Atara, Kyndyg köyleri ile Tkuarchal'a hava saldırısı düzenlediler. Hidro-elektrik istasyonu ve bir fabrika tahrip edildi. Saat 15:30'da yukarıdaki yerleşimlere ve Adjiuzhba köyüne bir hücum daha yapıldı.

24 Ekim 1992 Oçamçıra-Tkuarchal

Gürcü helikopterleri ve SU-25 uçakları Toumysh-Tamysh köyleri civarında füze ve bomba saldırısı düzenlediler.

EK 2

Eduard Shevardnadze'ye bir mektupla uyarı

Dikkat Gürcüler saf değiştiriyor

Gürcistan Cumhuriyeti Devlet Konseyi Başkam Eduard Shevardnadze'ye hitaben yazılmış mektubun aslı 2 Ekim 1992 günü Gagra Bölgesi Başkan Yardımcısı ve Abhazya Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti üyesi olan Mikhail Djincharadze'nin masasında bulundu. Mektup Djincharadze'nin imzasını taşıyor.
M. Djincharadze Gagra komutanlığında Abhaz savaşçılar tarafından sırtından vurularak öldürülmüş halde bulundu. Gagra'dan çekilen Gürcü işgal kuvvetlerince vurulmuş olmasına inandıracak sebepler var. Mektubun orijinali Gürcüce yazılmıştı. Aşağıda mektubun İngilizce çevirisini göreceksiniz.

Sayın Eduard,

Halen, "Mkhedrioni" (Süvariler) kuvvetleri dahil olmak üzere 600 silahlı adamımız var. Geri kalan 400 silahlı milis düzenli biçimde Tiflis'e doğru yola çıktılar. Elimizde yeterli miktarda askeri malzeme var. Bu anlamda her şey yolunda. Milli Muhafızlar dinlenme evlerine yerleştirildiler. Yeterli gıda var. Bay Sigua ile takviye uçakla ilgili konuştuk. Muhafızlara rahat şartları hazırlamak için her şeyi yapıyoruz. Şu anda bir tek kaygımız var. Yeni kuvvetlerin gelmesiyle son 4-S gün, içinde şehirde hayat durdu. Evler ve daireler soyuluyor. Önce Abhazların sonra Ermeni ve Rusların evlerini yağmaladıktan sonra şimdi de Gürcülerin evlerine yöneldiler. Şehirde bir tane bile özel veya kamu arabası kalmadı. Bu sürecin politik etkisi açısından ciddi endişelerim var. Diğer gruplar kendilerini Gürcü halkından soyutladılar. Gagra'da bir kısım Gürcü nüfusta da ordudan şikayet belirtileri görülüyor. Bu durum arzu edilmeyen sonuçlara yol açabilir. Mesela, yerel Gürcüler ordudan koparak Abhazlara katılabilirler. Ayrıca, şehrimizde bulunan çok sayıda Zviad (Gamsakhurdia kastediliyor) yanlısı gruplar da aleyhimizde propaganda yapabilirler. Silahlı kuvvetler tarafından yapılan yağmalar Gamsakhurdia yanlılarının işine yarıyor. Sizi rahatsız etmek istemezdim Sayın Eduard.
Ama soygunlara karşı komutanla beraber bağımsız olarak mücadele edecektim. Ancak değişik silahlı grupları kontrol etmek imkansız olduğundan bu süreç yetersiz kalıyor. Askeri birlikleri kontrol etmek için acilen Savunma Bakanlığı temsilcilerinden bir grup oluşturmanın gerekli olduğunu düşünüyorum. Aksi takdirde siyasi mücadeleyi kaybedeceğiz.

Mikhail Djincharadze

Gagra Bölgesi Başkan Yardımcısı ve
Abhazya Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti üyesi

NOT:

Bu raporda sunulan gerçekler 14 Ağustos-26 Kasım arasındaki dönemi kapsamaktadır. Gürcü kuvvetlerinin kontrolü altındaki topraklarda sürekli haberleşme olmadığından ve uluslararası örgütlere bu bölgelere giriş izni verilmediğinden işgal edilmiş bölgelerde cereyan eden tüm insan hakları ihlallerine dair gerçeğe dayalı bilgiler komisyonun elinde mevcut değildir. 14 Aralık'ta Gürcü'ler kuşatma alındaki Tkuarchal kentinden göçmenleri tahliye eden insani amaçlı bir Rus askeri helikopterini düşürecek kadar barbarlaştılar. Sonuçta 58 sivil ve 3 mürettebat hayatlarım kaybettiler. Kurbanların arasında 25 çocuk ve 8 hamile kadın vardı.

26 Aralık 1992

N.Akaba