|
Çeçen-İnguşlar
kimdir?
Ana
yurtları, Vladikafkas'ın doğusuna düşen
ve Terek Nehri'nin kolları olan Sunja ve Argun'un suladığı bölgedir. Kuzeyde
Terek Nehri'ne, doğuda Andi Koysu ve Argun ırmaklarının arasındaki arazinin
ortalarına kadar yayılırlar. Güneyde Gürcülerle irtibatları vardır. Batıda
Daryal Geçidi ve daha güneye doğru Osetlerle komşudurlar. Doğuda ise Avarlar
ve Andiler bulunur.
Genel olarak Çeçen-İnguşlar Kafkasya'nın stratejik önemi en büyük noktalarından
birine sahiptirler. Doğu Kafkasya ve Batı Kafkasya arasında irtibatı korumak
veya sağlamak için Kabartayların sahip oldukları avantajı onlar da ellerinde
bulundururlar. Yurtları sarp, dağlık ve ormanlıktır. Ayrıca son derece
savaşçıdırlar. Bilhassa arazi şartlarından yararlanarak Rus birliklerine
karşı giriştikleri gerilla savaşlarında çok başarılı olmuşlardır. Dinlerine
ve hürriyetlerine olan düşkünlükleri nedeniyle Şeyh Şamil'in en sadık
taraftarları olmuşlardır. Sonuna kadar onun yanında savaşmışlardır. Doğu
Kafkasya'nın düşmesinden sonra dahi bir çok defa Rus idaresine karşı ayaklanarak,
onları uğraştırmışlardır.
Üç
gruba ayrılırlar;
1- Çeçenler (Kendilerine Nokhçi derler),
2- İnguşlar (Kendilerine Galğay derler),
3- Kistler, Çeçenler ana kitleyi meydana getirirler. Argun ve Aksay
havzaları ile Grozni çevresinde otururlar.
İnguşlar
ikinci öneme sahiptirler ve Asa ile Sunja ırmakları arasında ve Terek
Nehri'ne doğru kuzeye yayılırlar. Kistler ise hem sayıca ve hem de siyasi
ve askeri yönlerden önemli değildirler. Bunlar Tuşa ve Alazan ırmaklarının
kaynaklarında otururlar ve Gürcü unsurları tarafından çevrilidirler.
Çeçen-İnguşların bir özelliği de asilzadelerin fazla bir nüfuza sahip
olmayışıdır.
1897 nüfus sayımına göre Çeçen-İnguşlar 473.906 kişi idiler. 1939'da da
Çeçenlerin 408.000, İnguşların 92.000, Kistlerin 2.000 kişi olduğu hesaplanmıştır.
|