|
Dinine bağlı
bir millet
Çok
tanrılı dönem
Çeçenler
önce çok tanrılı dine inanıyorlardı. Bu inanç sisteminin izleri günümüzde
sözlü metinlerde görülmektedir. Bu metinler daha çok destanlar, efsaneler
ve masallardır.
Dinsizlik, Hıristiyanlık ve çok tanrılılık Çeçenler arasında uzun yüzyıllar
devam etti. Çeçenlerin
erken dönemlerdeki tanrılarının adı Dela'ydı. Yıldırım tanrısı Seli'nin,
tanrılar arasında büyük rol oynadığına inanılırdı. Selin'in kızı olan
Selisata ise, bakire kızların koruyucusu idi. Bundan başka güneş tanrısı
ve annesi de vardı. Fırtınaların annesi olan Dedsinan'da önemli bir tanrıçaydı.
Bunun yedi oğlunun semaya uçtuğuna, orada Dübbüekber yıldızlar manzumesini
oluşturduğuna inanılıyordu. (Kuzey Kafkasya bayrağında bugün bu yedi yıldız
bulunmaktadır.)
Bundan başka orman tanrısı, suların annesi olan hububat tanrısı ve içki
tanrısı, savaş tanrısı vardı. Asetinler de olduğu gibi atalarının ruhlarını
takdis ederlerdi. Aynı zamanda büyük aile, köy ve kabilelerinin hamileri
olan tanrıların varlığını da hayal ederlerdi.
Çeçenler
ruhların ölmezliğine inanırlardı. Ölüm yaşam gücünü yok ettiğinden ruhlar
doğru giderek yerin altına gidiyor ve ahirette atalar ruhları ile birleşiyordu.
Bundan başka ruhların ruhların tekrar evlendiklerini de kabul ediyorlardı.
Furki rüzgar tanrıçası, Çaça su tanrıçası, Khinç ay tanrıçasıydı.
Hıristiyanlık'ın
yayılışı
Onuncu
yüzyıldan sonra Gürcistan yoluyla Çeçenler arasında Hıristiyanlık yayılmaya
başlamıştır. Çeçenistan'da hiçbir din zorla yerleşmemiştir. Bu yalnız
Çeçenistan için geçerli değildir. Tüm Kafkasya'da da bu durum böyledir.
Zorlamaya tabi tutulduğu sürece toplum daima tepki ile karşılanmıştır.
Müslüman olmadan önce Inguşlarda Zanstag adı verilen rahipler vardı. Bunlar
evlenmezler, kiliseye ait binalarda otururlardı. İnguşların eskiden kalmış
kiliseleri ve bu kiliselerde süslenen kitapları vardır. Bu kitaplar çok
kıymetli oldukları için hazine saklar gibi muhafaza edilirdi. Kilisenin
yanındaki mahfelde de zenginlerin bağışladıkları, kurbanlık beyaz koyunları
kesmek suretiyle ibadet edilirdi.
Çeçenlerin
Müslüman oluşu
İslamiyet
Çeçenler arasına bölge bölge girdi. VIII. ve IX.yüzyıllarda, güney-doğu
tarafında ova ve dağ eteği köylerinde İslam kabul edildi. XV.-XVIII. Asırlarda
Çeçenler arasında İslamlık yayıldı ancak eski dini izler de terkedilmedi.
Hatta, tamamen Müslüman olmalarına rağmen çok tanrılı dini inançlar zamanından
kalan ve "ilah, ma'but" karşılığında oları Dela kelimesi, Çeçenler
arasında hala canlılığını korumaktadır.
İslam'ın tüm kurum ve kurallarıyla benimsenmesi XVIII. asrın sonunda Şeyh
Mansur'un (1748-1794) ortaya çıkışıyla gerçekleşti. Zaman içinde Kadiri
ve Nakşibendi tarikatları Çeçenistan'da son derece güç kazandı. Çeçenler
Şafii mezhebine bağlandılar.
|