Direnen
Çeçenya
21.Yüzyıla
şahit
olan insanlar, bir zamanların süper gücü Rus
orduları karşısında bir avuç insanın kahramanca direnmesini yeterince
anlamlandıramadılar. Batı medyasına göre direnenler birer asiydiler.
Ama sorgulayıcı akıl için, bu kadar baskılara karşı bir
millet şuuru olmadan asilik kimliği ile baş koymanın pek de inandırıcı
olmadığıydı. Aslında Çeçenistan'da direnişin bir öyküsü vardı.
Bu öykü oldukça derin ve gerilere kadar
uzanıyordu. Çeçenistan'daki savaşı da tam olarak yorumlayabilmek
için bu öyküyü okumak gerekiyordu. Bu direniş anlamını tarihten
alıyorlardı herşeyden önce. Kısacası her Çeçen'in dağarcığında
dedelerinden kalma bir miras vardı:Özgürlük için direniş. Allah
bu mirası eşit bir şekilde paylaştırmıştı. İşte Çeçenlerin öyküsü:
Çeçenistan-İçkeriya
Cumhuriyeti toprakları, 400 yıllık bir savaş sonrasında 20. yüzyıla
girerken Rusya ordusu tarafından işgal edildi. Kafkas savaşının
bitişi resmi tarih kaynaklarında 1859 olarak gösteriliyor. Bu
aynı zamanda İmam Şamil'in teslim tarihidir. Oysa Çeçenistan topraklarında
aktif askeri hareketler, ta 1878'lere kadar Şamil'in naibi Baysungur,
Magomed (Muhammed) Emin ve Çeçenistan İmamı Alibek Hacı önderliğinde
devam ettirilmiştir. Çeçenistan'da Rus işgal yönetimine karşı
askeri hareketler 1876 yılına kadar sürdürüldü. Son Çeçen askeri
liderlerinden Hasuha Magomadov 1876 yılında öldürüldü.
1780
Çeçenler,
Çarlık Rusyasının işgaline karşı direniş başlattılar. Cihadın
lideri Şeyh Mansur'du. İmam Mansur 1791'de tutuklandı ve 1794'te
Slisselarg hapishanesinde şehit edildi.
1816
General Yermalov
Kafkasya'ya komutan tayin edildi. Yermalov büyük bir ordu hazırlayarak
Kuzey Kafkasya'da katliama start verdi.
1828
Savaş
Kafkasya'ya yayıldı. Ruslara karşı direniş Dağıstan'da Müslümanları
örgütleyen İmam Gazi Muhammed ve İmam Hamzat önderliğinde devam
etti.
1834
İmam
Hamzat'ın şehit edilmesi üzerine direnişe İmam Şamil önderlik
etmeye başladı. Taso Hacı liderliğindeki kuvvetler de İmam Şamil
saflarına katıldı.
1839
Çarlığın Kafkas
istilası Çeçen topraklarına Rus baskınlarıyla devam etti. İmam
Şamil liderliğindeki bütün Kuzey Kafkasya halkları gazavata başladılar.
Rus tarihine Kafkas Harbi olarak geçen Milli Azadlık cihadı tam
25 yıl sürdü.
1859
Ruslar,
Çeçenlerin son durağı Vedeno köyünü de işgal etti. İmam Şamil
esir düştü. Fakat Çeçenler yılmadı. Savaş 1864 yılına kadar devam
etti.
1877
Çeçen
ve İnguşlar yeniden ayaklandılar. İki yıllık çetin savaştan sonra
Ruslar, Çeçen ve İnguşları vatan topraklarından sürgün ettiler
ve bölgeye Rus Kazaklarını yerleştirmeye başladılar. Bunun üzerine
Çeçen ve İnguşlar gerilla savaşı başlattı. Zalimhan, liderliğindeki
mücahitler 1917 yılına kadar Rus Kazaklarına karşı savaştılar.
11
Mayıs 1918
Rusya
Çar İmparatorluğunun çöküşünden sonra, Kafkasya'da Çeçen siyasi
liderlerinden Tapa Çermoyev'in başkanlığında "Kuzey Kafkasya
Cumhuriyeti" kuruldu. Bu Cumhuriyet Almanya ve Osmanlı Devleti
tarafından tanındı. Ancak bu devlet, önce beyaz ordu, daha sonra
da bolşevik ordusunun hücumuna maruz kaldı ve işgal edildi.
1919-1920
Mücadele Şeyh
Uzun Hacı başkanlığında devam ettirildiyse de 1921 yılında Kuzey
Kafkasya Bolşevikler tarafından tamamıyla işgal edildi. Fakat
özellikle Çeçenistan'da gerilla hareketleri durmadı. Ayrıca Kafkasya'daki
Rus yayılmacılığına bu sefer Komünizm gerekçeli baskılar eklenmişti.
1922
Komünistler,
bölgeyi "Çeçen vilayeti" ilan etti.
1924-25
Kafkasya
Sıkıyönetim Komutanlığı, hapis furyası başlattı.
1929
Kafkasya Harbi
Komutanlığı, Kuzey Kafkasya'da halkın topraklarına el koymaya
başlarken buna karşı çıkan Çeçenler de, Sit İslambulov liderliğinde
yeni bir başkaldırı hareketine start verdiler.
1930
Kızırlordu,
Sit İslambulov liderliğindeki mücahitlerle anlaşma yoluna gitti.
Bu anlaşmayla Sovyetler, Çeçen İnguşların haklarına saygı duyacaklarına
dair garanti vermiş oldular.
1931
KGB,
anlaşmayı bozdu ve Sit İslambulov ve arkadaşlarını kurşunlatırdı.
Sit İslambulov'un yerine kardeşi Hasan İslambulov geçti. Kızılordu
ile savaş 1935 yılına kadar devam etti.
1932
Nogayyurt
bölgesindeki halk ayaklandı. Buna karşı daha sonra KGB'ye dönüşen
NKVD buradaki halkı hapislere tıkarak işkence uyguladı.
Sonra diğer yerlerdeki milleti kötülemek için kızıl partizan İbrahim
Gelderan liderliğinde sahte bir ayaklanma gerçekleştirildi. Böylece
KGB, halkı Kızılordu kurşunlarına hedef ettirmeyi başardı.
1936
Moskova, Çeçen-İnguş
vilayetine, Çeçen İnguş Sovyet Sosyalist Özerk Cumhuriyeti adını
verdi. "Sovyet Sosyalist" kelimelerini itirazı olan
kişileri 1937 yılında hapse attılar. Bir yıl içinde binlerce kişi
tutuklandı ve hiçbirisi evine dönemedi.
1940
Tehcir politikası
başlatan Ruslara karşı Hasan İslambulov liderliğinde başlayan
ayaklanma Kafkasya'da birleştirici rol oynadı. Hasan İslambulov,
Şatoy şehrini ele geçirdi ve Galanoj İnguş halkının geçici hükümeti
kuruldu. Rusların onca saldırısı İslambulov taraftarlarını yokedemedi.
1942
Çeçenistan'da,
Çeçen Devletinin yeniden kurulduğu ilan edildi. Devletin başında
avukat Hasan İsrailov vardı.
23
Şubat 1944
Geniş çaplı
askeri operasyon sonucunda, tüm Çeçen halkı, Kırım, Karaçay, Balkar
ve Ahiska Türkleriyle birlikte, Stalin tarafından Sibirya ve Türkistan
steplerine sürgün edildiler.
Çeçenistan topraklarında tek tek gerilla grupları ta 1976 yılına
kadar faaliyet gösterdiler.
1944
Bu topyekün
sürgün sırasında binlerce Çeçen açlık, salgın hastalık ve Rus
kurşunlarına hedef oldu.
1957
Sovyet
lideri Nikita Kurusçev, sürgündeki Çeçen ve İnguşlara, eski durumlarına
kavuşmaları için bazı haklar tanıdı. Sürgündekiler, Çeçen
İnguş Cumhuriyeti'ndeki yurtlarına dönmeye başladılar. Bu arada
Moskova, Rus Kazaklarını Çeçen İnguş topraklarına yerleştirmeye
ve nüfus yapısını değiştirmeye devam ediyordu.
1976
Çeçenistan
dağları bu tarihe kadar silahlı mücadelelere tanık oldu.
1982
Sovyetler Birliği Komünist Partisi'nin birinci adamı Brejnev'in
yardımcısı Süslov, "Başka milletler, Sovyetler Birliği'ne
kendi arzuları ile katılmışlardır" diyerek asimilasyon politikasını
sürdürdü.
1988
Çeçen
İnguş Halk Cephesi kuruldu. Hoca Ahmet Bisultanov lider seçildi.
Cephe, ilk eylem olarak Gudermes'te yapılmakta olan kimya fabrikasına
karşı protesto gösterileri düzenledi. Bu arada siyasi teşkilâtlar
da kuruldu. Bu teşkilâtlar, 1990 yılında siyasi parti kimliği
kazandı.
23-25
Ekim 1990
Grozni'de
Çeçen Halkı Kongresi yapıldı. Kongrede, Çeçen halkının bağımsızlığının
ve devletinin yeniden ihya edilmesine ilişkin deklarasyon kabul
edildi.
27
Ekim 1990
Çeçen-İnguş
Cumhuriyeti'nin Moskova yanlısı yönetimi, Çeçen Halk Kongresi'nin
yayınladığı Deklarasyonu onayladı; ayrıca kendisi de Çeçen-İnguş
Cumhuriyeti'nin devlet bağımsızlığı hakkında bir deklarasyon yayınladı.
Sözde özerkliğin kaldırıldığı, SSCB ve RF dışında bağımsız Çeçen-İnguş
Cumhuriyeti'nin kurulduğu ilan edildi. Çeçen halkı, SSCB ve RF
tarafından yapılan herhangi bir referanduma veya devlet başkanı
seçimlerine katılmamıştır.
8
Temmuz 1991
Çeçen Halk
Kongresi 2. Toplantısı'nda alınan kararda, Sovyet hükümetine,
Çeçenistan'la geniş çaplı bir İttifak Anlaşması yapılması önerilmişti.
Çeçenistan'ın özerklik statüsünün değişmiş olmasından dolayı ve
Çeçen Halk Kongresi kararı doğrultusunda, Çeçen-İnguş Cumhuriyeti
Moskova yanlısı yönetiminin meşruluğunu kaybetmiş olduğu ilan
edildi.
19 Ağustos 1991'de Moskova'da gerçekleştirilen darbe girişiminden
sonra, Çeçen Halk Kongresi, darbecilere karşı silahlı direnmeyi
organize etti.
1
Eylül 1991
Çeçenistan'ın
her seviyeden olan Sovyet meclis temsilcilerinin de katılımıyla
Çeçen Halk Kongresi'nin 3. Toplantısı gerçekleştirildi ve burada,
Moskova yanlısı Çeçen-İnguşetya Yüksek Sovyeti'nin düşürülmüş
olduğu, keza Rusya ile yüzyıllarca sürdürülen savaşlar sonucunda
kaybedilmiş olan devlet bağımsızlığı ve devlet hukuki statüsünün
ihya edilmiş olduğu ilan edildi.
6
Eylül 1991
Eski
Moskova yanlısı yönetimin Yüksek Sovyet'i düşürüldü. Yüksek Sovyet,
KGB ve İçişleri Bakanlığı binaları Çeçen Halk Kongresi'nin denetimine
girdi.
15
Eylül 1991
Eski
Çeçen-İnguşetya Yüksek Sovyeti kendini fesh etme yönünde karar
aldı.
Çeçen Halk Kongresi, Çeçenistan'ın her seviyeden olan Sovyet meclis
temsilcilerinin de katılımıyla, Geçici Yüksek Konsey oluşturdu.
Bu Konseye, bağımsız Çeçenistan devletinin Başkan ve Parlamento
seçimlerini gerçekleştirmek görevi verildi.
Meşru seçimlerin yapılabilmesi için gereken hukuki belgeler ve
kanuni işlemler Kongre ve Geçici Yüksek Konsey tarafından düzenlendi.
Ekim
1991
İnguş halkı,
İnguşetya'da kendi kongresini yaptı ve merkezi Nazran şehrinde
olmak üzere kendi cumhuriyetinin kurulmuş olduğunu ilan etti.
27
Ekim 1991
Dünyanın
23 devletinden ve uluslararası kuruluşlardan gelmiş olan gözlemcilerin
gözetiminde, bağımsız Çeçen devleti parlamentosu ve devlet başkanı
seçimleri yapıldı. Seçim sonuçları ile ilgili olarak, uluslararası
gözlemcilerin seçimlerin meşruluğu konusunda düzenlediği tutanak
kabul edildi.
Çeçen Halk Kongresi Başkanı olan, stratejik hava kuvvetleri generali
Cahar Dudayev, bağımsız Çeçen devletinin Başkanı seçildi. Aynı
zamanda 41 milletvekilinin oluşturduğu parlamento da seçildi.
1
Kasım 1991
Çeçen
Devlet Başkanı C. Dudayev, ilk olarak "Çeçen Cumhuriyetinin
Devlet Bağımsızlığının İhya Edilişine Dair" kararnameyi imzaladı.
Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Boris Yeltsin, olağanüstü hal
ilan ederek Çeçenistan'ın başkenti Grozni'ye asker gönderdi. Bu
askerlerin Grozni havaalanında Devlet Başkanı Dudayev'e bağlı
askerler tarafından engellenmesi üzerine, Rusya Parlamentosu olağanüstü
hali kaldırdı ve Rus askerleri 3 gün sonra geri döndü.
12
Mart 1992
ÇİC parlamentosu,
bağımsız Çeçen devletinin anayasasını kabul etti; ki burada, Çeçen
Cumhuriyeti'nin devlet bağımsızlığına dair tutanak, anayasal normlar
üzerine oturtulmuştu.
Nisan
1992
Çeçen hükümeti
ile yapılan bir anlaşma doğrultusunda; Rusya orduları, Çeçenistan
topraklarından tamamen çıkarıldı. Bu tarihten itibaren Çeçenistan
topraklarında tek bir Rus askeri dahi kalmamıştır.
Haziran
1992
Çeçen-İnguş
Cumhuriyeti, "Çeçenistan" ve 'İnguşistan" olarak
birbirinden ayrıldılar. İnguşistan, Rusya Federasyonu içerisinde
kalmaya karar verirken Çeçenistan'ın bağımsızlık kararı Rusya
tarafından reddedildi.
1994
Moskova, "Çeçenistan
suçlular karargahı haline geldi" diyerek propaganda savaşı
başlattı. Bu arada halka Cahar Dudayev'i devirme çağrısı yaptı
2
Ağustos 1994
Rusya'nın
desteğini alan Geçici Konsey, Cevher Dudayev'i devirme çalışmalarına
başladı.
25
Kasım 1994
Moskova destekli
isyancılar, tank ve ağır silahlarla Grozni'ye saldırdılar. Fakat
bir gün sonra geri çekilmek zorunda kaldılar.
29
Kasım 1994
Boris Yeltsin,
Dudayev ve muhalefete 48 saat içinde silahlarını bırakmaları çağrısında
bulundu. Aksi halde olağanüstü hal ilan edeceğini açıkladı. Rus
uçakları Grozni'yi bombaladı.
30
Kasım 1994
Rus
uçakları tarafından yeni bir hava saldırısı daha yapıldı. En az
10 uçağın katıldığı saldırıdan sonra Cahar Dudayev, kadın ve çocuklardan
Grozni'yi terketmelerini istedi. Rusya, Çeçen sınırına asker yığmaya
başladı.
1
Aralık 1994
Rusya'nın,
verdiği sürenin bitmesine rağmen, hiçbir harekette bulunmayan
Yeltsin, Çeçenlerin elindeki Rus esirleri geri alabilmek için
her yolu deneyeceğini açıkladı.
6
Aralık 1994
Çeçenistan'ın
bağımsızlığına kavuşmasının ardından Rusya ile ilk kez üst düzey
bir toplantı yapıldı. Rusya Savunma Bakani Pavel Graçev ve Cahar
Dudayev, yaptıkları görüşmede, krizin sona ermesi için güç kullanılmaması
konusunda görüş birliğine vardılar.
7
Aralık 1994
Rus Güvenlik
Konseyi, tarafların silahsızlandırılması için bütün anayasal tedbirlerin
uygulanmaya konulmasını istedi.
8
Aralık 1994
Boris Yeltsin,
anayasal tedbirlerin uygulanmasını istedi.
10
Aralık 1994
Rusya, Çeçen
hava sahası ve sınırını kapattığını açıkladı. Grozni yine bombalandı.
Dudayev'in yardımcılarından biri, Rusya'nın Çeçenistan'ı işgal
etmeleri halinde, Rus askerlerinin tabut içinde terk edeceklerini
söyledi.
11
Aralık 1994
Rus
askerleri, 3 koldan Çeçenistan'a girdiler. Yeltsin, 15 Aralık
tarihine kadar süre tanıyarak, Çeçenlerin silahlarını bırakmalarını
istedi.
12
Aralık 1994
Rus uçakları,
Grozni yakınındaki hedefleri bombaladı. Grozni'nin dışındaki köylerde
ağır çarpışmalar meydana geldi.
14
Aralık 1994
Cahar
Dudayev, Rusya'yı uyararak bir adım daha atmaları halinde, gerilla
savaşı başlatacaklarını ilan etti. Barış ümidi, Çeçenlerin
Rusya'nın isteklerini reddetmeleri ile son buldu.
15
Aralık 1994
Boris Yeltsin,
Dudayev taraftarlarının silah bırakması için verdiği süreyi 48
saat daha uzattı. Dudayev, Rus askerlerinin çekilmesi halinde
masaya oturacağını açıkladı.
16
Aralık 1994
Çeçenistan'a
gönderilen bir Rus general, Yeltsin'in hareketinin anayasaya aykırı
olduğunu belirterek, "Bir adım daha ileri gitmeyeceğini"
ilan etti. Rusya Güvenlik Konseyi yaptığı açıklamada, verilen
süreyi cumartesi gece yarısına kadar erteledi.
17
Aralık 1994
Rusya Dışişleri
Bakanı Andrei Kozirev, yabancıların ülkeyi terketmesini istedi
ve Dudayev'i bir defa daha görüşme masasına davet etti.
18
Aralık 1994
Rus uçakları
gece yarısından itibaren Grozni'yi bombalamaya başladılar. Fakat
kara harekâtına geçilmedi. Grozni'de bulunan Dudayev taraftarları
sessiz kalarak Rusya'nın ikinci bir adım atmasını beklediler.
19
Aralık 1994
Rus
kuvvetleri özellikle sivil yerleşim birimlerini bombalayarak 16
kişinin ölümüne sebep oldu. Grozni'ye yönelik hava saldırıları
yine devam etti. Grozni dışında yoğun çarpışmalar olduğu bildirildi.
Bölgede bulunan gazeteciler, Petropavlovskaya köyünün Rusların
eline geçtiğini bildirdi. Cumhurbaşkanlığı Sarayı'na yönelik saldırılarda
sarayın isabet almadığı mermilerin bos araziye düştüğü belirtildi.
Ocak
1995
Rus tankları
Grozni'nin merkezine doğru ilerlemeye başladı.
Şubat
1995
Mücahitler
başkent Grozni'yi terk etmeye başladı.
Nisan
1995
Avrupa
Güvenlik ve İşbirliği Konferansı AGIK, Çeçenistan komisyonu kurmaya
karar verdi. Dudayev, Rusya içinde saldırıda bulunma tehdidinde
bulundu. Argun, Gudermes ve Sali'yi ele geçirmeye basladı.
Mayıs
1995
Rus askerleri Kafkas dağına doğru ilerledi. AGIK himayesinde yapılan
görüşmelerin ilk turunda sonuç alınamadı.
Haziran
1995
Rusya
Askerlerinin güneydoğudaki mücahitlerin karargâhını ele geçirdiklerini
duyurdu. Ursalr, Satoy ve Nazhoyyurt'u da aldılar.
14
Haziran 1995
Çeçenistan'a
70 kilometre mesafedeki Stavropol şehrinin Budonnovski kasabasına
baskın düzenleyen Şamil Basayev liderliğindeki bir grup mücahit,
bir hastanede yüzlerce Rus'u rehin aldı.
15
Haziran 1995
Rusya, Kuzey
Kafkasya'daki kuvvetlerini alarma geçirdi. Yeltsin, Rus sivillere
sakin olmaları çağrısında bulundu.
16
Haziran 1995
Rus
askerleri, Çeçenlerin saldırı ihtimaline karşı Moskova'daki kilit
öneme sahip binaları korumaya aldı. Rus parlamentosundaki gruplar,
hükümetin istifasını istedi. Yediler toplantısı için Kanada'ya
giden Yeltsin'e geri dön çağrısında bulunuldu.
17
Haziran 1995
Rus
askerleri hastaneye baskın düzenledi. Operasyon basarılı olamadı.
Ancak Basayev, 220 kadın, çocuk ve hastayı serbest bıraktı. Yeltsin;
baskının kendisinin Moskova'dan ayrılmasından sonra gerçekleştirildiğini
açıkladı. Başbakan Çernomirdin ise, rehinelerin serbest bırakılmasına
karşılık Çeçenistan'da ateşkes yapılmasını teklif etti.
18
Haziran 1995
Rusya Başbakanı
Çernomirdin, mücahitlerin komutanı Şamil Basayev ile telefonda
görüştü. Mücahitler, 126 rehineyi daha serbest bıraktı. Bâsayev,
kendi adamlarını ve rehinelerin bir kısmını Çeçenistan'a götürmek
için bir otobüs istedi. Çeçenistan'daki Rus komutan, bütün askeri
operasyonların durdurulması talimatını verdi.
19
Haziran 1995
Barış görüşmelerinin
yeni turu Grozni'de başladı. Mücahitler 764 rehineyi daha serbest
bıraktı ve bir Rus tuzağına karşı bazı gazeteciler, parlamenterler
ve çok sayıda Rus'un bulunduğu otobüsten oluşan konvoyla Budonnovski'den
ayrıldı.
30 Temmuz 1995
Heyetler arasında
askeri anlaşma imzalandı. Anlaşmaya göre; Ruslar, Çeçenistan'daki
askerlerini çekecek, Çeçenler de savunma maksatlı olmayan silahlarını
teslim edeceklerdi. Çeçen heyetine Çeçenistan Başsavcısı Osmati
Imayev başkanlık etti.
Ağustos
1995
Çeçenistan'da kimyasal silah kullanilmis olabilecegine iliskin
belirtiler bulunduğu bildirildi.
16
Ağustos 1995
Çeçen
Cumhuriyeti'nin baskenti Grozni'de süren baris görüsmelerinin
kesilmesi ve taraflar arasinda gerginligin tehlikeli bir sekilde
tirmanmasi ardından bir grup Çeçen direnişçi silahını teslim etti.
25
Ağustos 1995
Çeçen lideri
Cahar Dudayev'e bağlı güçler, cumhuriyetin ikinci büyük kenti
Gudermes'te yönetime el koyduğunu bildirdi.
28
Ağustos 1995
Rusya'nın
Budonnovsk kentine baskın düzenleyerek 30 Temmuz'da Rus-Çeçen
heyetlerinin askeri bir anlaşmaya varmalarına kadar giden görüşme
sürecini başlatan Çeçenlerin ünlü savaşçısı Şamil Basayev, silahlarını
teslim etmeyeceklerini söyledi.
5
Eylül 1995
Çeçenistan'da
Cahar Dudayev yanlıları 6 Eylül 1991'de ilan edilen, ancak tanınmayan
bağımsızlık ilanlarının yıldönümünü cumhuriyetin çeşitli yerleşim
birimlerinde kutladılar.
16
Eylül 1995
Çeçenistan'ın
Alkhoi-mohk kasabasında Rus uçaklarının bombardımanı sonucu üç
kişinin öldüğü, altı kişinin yaralandığı bildirildi.
4
Ekim 1995
Çeçenistan
Cumhurbaşkanı Dudayev'in danışmanı Ramazan Kaytemirov, Rusya'nın
Çeçenistan'da asıl amacının petrol yataklarına sahip olmak, boru
hattını kullanmak ve askeri üs kurmak olduğunu açıkladı.
20
Aralık 1995
Çeçenistan'ın
Gudermes kentini kuşatan Rus askerleri yüzlerce sivili öldürerek
kenti ele geçirdi. Ülkenin yüzde 70'ini kontrol altında tutan
direnişçiler, Ruslara ağır kayıplar verdirdi.
9
Ocak 1996
"Yalnız
Kurt" grubunun lideri Salman Rudayev, Kızılyar'a baskın düzenleyerek
yüzlerce kişiyi esir aldı.
17
Ocak 1996
Salman Raduyev ve
arkadaşları, Kızılya dan kaçarken kıstırıldıkları Pervomaiskoye
köyündeki Rus kuşatmasını yarmayı başardılar.
5
Şubat 1996
Çeçenistan'ın
başkenti Grozni'de bağımsızlık yanlısı Çeçenler, Rus güçlerinin
ayrılması isteğiyle gösteriler başlattı.
8
Şubat 1996
Grozni'deki
gösterilere binlerce kişi katıldı.
21
Nisan 1996
Çeçenistan
Devlet Başkanı Cahar Dudayev şehit edildi.
31
Ağustos 1996
Savaşın bitmesi,
Rus askerinin Çeçenistan'dan çıkarılması, keza uluslararası prensipler
doğrultusunda devletler arası bir resmi anlaşma yapılmasına hazırlık
hususunda Hasavyurt Sözleşmeleri imzalandı.
27
Ocak 1997
Bağımsız
devletin anayasasına uygun olarak, uluslararası kuruluşların,
dünyanın 60 ülkesinden gelmiş olan bağımsız gazetecilerin ve gözlemcilerin
gözetiminde, ÇİC Başkanlık parlamento seçimleri yapıldı. Aslan
Mashadov, Başkan oldu.
12
Mayıs 1997
RF
ile ÇİC arasında, Hasavyurt Sözleşmelerinin geliştirilmesi anlamında;
"RF ve ÇİC arasında barış ve karşılıklı ilişkilerin prensiplerine
dair anlaşma" imzalandı.
Anlaşma, iki devletin başkanları; Boris Yeltsin (RF) ve Aslan
Mashadov (ÇİC) tarafından imzalanmış olup, Rusya ile Çeçenistan
İçkeriya Cumhuriyeti ilişkilerine (uluslararası hukuk ve ilke
ve esasları doğrultusunda) devletlerararası resmi statü kazandırdı.
12
Mayıs 1998
"RF
ve ÇİC arasında barış ve karşılıklı ilişkilerin prensiplerine
dair anlaşma", ÇİC parlamentosu tarafından onaylandı. Rusya
Federasyonu ile bir dizi başka anlaşmalar da imzalanmıştı. Ki
bunların arasında (Çeçenistan İçkeriya Cumhuriyeti'nin bağımsız
devlet statüsünü hukuken sağlamlaştıran) gümrük alanında işbirliği
gibi anlaşması da vardır. Günümüzde Rusya Federasyonu, uluslararası
hukuk ilkelerini ihlal ederek, ÇİC'ne karşı siyasi, ekonomik ve
askeri abluka uygulamaktadır; ayrıca savaş sırasında Çeçen devletine
vurulan maddi zararın tazmini ile ilgili olarak üstlenmiş olduğu
yükümlülüklerin yerine getirilmesi de her vesileyle ertelenmektedir.
13
Mayıs 1998
ÇİC
Dışişleri Bakanlığı, Rusya Federasyonu ile Çeçen İçkeriya Cumhuriyeti
arasında resmi diplomatik ilişkiler kurulması önerisini içeren
resmi notayı RF Dışişleri Bakanlığına iletti.
Eylül
1999
Rusya'nın
çeşitli bölgelerinde ve Dağıstan'da meydana gelen esrarengiz bombalama
olaylarında 250 kişi öldü. Rusya bu olaylardan Çeçenleri sorumlu
tutarak askeri harekata başladı.
Ancak daha sonra patlamaların Rus gizli haber alma örgütü FSB
(KGB) tarafından gerçekleştirildiği ortaya çıktı.
Çeşitli
kaynaklardan derleyen: Fehim Taştekin
