Güney Osetya
anlaşmazlığı
Bağımsızlığın
ilanı ve patlak veren çatışmalar
Rusya'nın tutumu
Savaşın sonucu
Osetya,
coğrafi olarak Kafkas sıradağları tarafından ve siyasi olarak
da bu bölgeyi ele geçiren Rus çarlarının, ülkenin güneyini Gürcistan'ın
yönetimine sokmalarından beri bölünmüş bir ülke. Sovyetler Birliği
dağıldıktan sonra Kuzey Osetya, Rusya Federasyonu'nu oluşturan
cumhuriyetlerden biri olurken, Güney Osetya, Gürcistan'ın bir
parçası olarak kaldı.
Ancak Güney Osetya Tiflis'den daha fazla Moskova'ya meylediyordu.
Gürcistan'dan ayrılarak (Kuzey Osetya'yla tekrar birleşmek suretiyle)
Rusya Federasyonu'na katılma talepleri, Gürcistan tarafından toprak
bütünlüğüne ve kendi egemenliğine tehdit olarak algılandı ve algılanıyor.
Güney Osetya'nın statüsü konusundaki anlaşmazlık çözülemedi.
Bağımsızlığın
ilanı ve patlak veren çatışmalar
Eylül
1990'da Güney Osetya Demokratik Sovyet Cumhuriyeti ilan edildi.
20 Kasım 1990'da kendi bağımsızlığını ilan eden Gürcistan Parlamentosu,
Aralık 1990'da Güney Osetya Cumhuriyeti'nin özerkliğini kaldırdı
ve bölgeyi doğrudan Tiflis'in yönetimi altına soktu. Bu kararı,
o zamanki Sovyet Devlet Başkanı Gorbaçov bir kararnameyle yürürlükten
kaldırdı. Güney Osetya'da silahlı çatışmalar başladı.
1989'da Güney Osetya'nın yaklaşık 98 bin nüfusu vardı; bunlardan
65 bini Oset, 20 bini Gürcüydü. Kasım 1991'de, Gürcülerin çoğu
Güney Osetya'nın başkenti Tshinvali'den ve çevresindeki köylerden
kaçtılar. Aynı ayın 23'ünde, o zamanki Gürcistan Devlet Başkanı
Zviad Gamsahurdiya, "silah taşıyabilen bütün Gürcüleri"
Güney Osetya'nın gerçekten Gürcistan'dan ayrılmasını önlemek için,
Tshinvali üzerine yürümeye çağırdı. Güney Osetya Parlamentosu
bunun üzerine cumhuriyetin bağımsızlığını yeniden onayladı, olağanüstü
durum ilan etti ve 1 Aralık 1991'de kendi Ulusal Muhafız Birliği'nin
kurulması kararını aldı.
Ocak 1992'de Gamsahurdiya devrildiği için Gürcü birliklerinin
saldırısı gerçekleşmedi. Ondan sonra iktidara gelen Edvard Şevardnadze,
görüşmelerde bulunmak istediğini bildirdi ve hemen Güney Osetya'daki
Gürcü Ulusal Muhafız birliklerinin kontrol altında olmadığını
iddia etti. Birçok görüşme girişimi boşa çıktı.
Rusya'nın
tutumu
Rusya,
Güney Osetya'nın 1991'de kurulan Rusya Federasyonu'na katılmak
için defalarca yaptığı başvuruları reddetmesine rağmen, birliklerini
Kuzey Osetya sınırına yığdı ve 18 Haziran 1992'de bu birlikler,
savaş helikopterleri ve tanklarla birlikte Gürcü Ulusal Muhafız
birliklerine karşı Tshinvali civarında savaşa girdiler. Devlet
Başkanı Şevardnadze, bunu Moskova'nın Güney Osetya'yı zorla ilhak
etmek için emperyalist bir girişimi olarak nitelendirdi. Gürcü
Ulusal Muhafız birlikleri Güney Osetya'ya ağır bir bombardıman
saldırısına başladılar.
22 Haziran 1992'de, Rusya'nın 1991 yazından beri görevde bulunan
devlet başkanı Boris Yeltsin, tarafları görüşmeler için Ukrayna'nın
Dagomıs kentine davet etti. Burada Rusya, Gürcistan, Kuzey ve
Güney Osetya'dan birliklerin katılımıyla oluşturulacak bir barış
gücünün gözetiminde ateşkes anlaşmasına varıldı. Gürcistan-Güney
Osetya sınırında ve Tshinvali çevresinde güvenlik koridoru kuruldu
ve 4 Temmuz 1992'den itibaren burayı gözetim altında bulunduracak
barış gücü konuşlandırıldı.
Savaşın
sonucu
Güney
Osetya ve Gürcistan arasındaki anlaşmazlık, kaynaklara göre 1.000
ila 2.000 kişinin yaşamına mal oldu. 1.000 civarında kişinin yaralanmasına
ve en başta Osetlerden, ayrıca Gürcülerden de on binlerce kişinin
sığınmacı duruma düşmesine neden oldu. Anlaşmazlık kesin olarak
sona ermedi, çünkü Güney Osetya'nın statü sorunu çözüme kavuşturulmadı.
Şu anda Güney Osetya'da hüküm süren yokluk ve yoksulluk yüzünden
sertlik yanlılarının sesi kesildi. Ancak Rusya Federasyonu'na
katılma arzusu önceki gibi devam ediyor. Mayıs 1996'da Moskova'da,
Gürcistan, Kuzey-Güney Osetya ve Rusya, Güney Osetya ve Gürcistan
arasında en azından ekonomik ilişkilerin yeniden kurulması ve
her iki tarafın anlaşmazlığın çözümünde barışçı metotlara başvurmakla
yükümlü olmasını öngören bir memorandum imzalandı.
Kaynakça:
Pogrom. Zeitschrift für völker Nr. 192- Dez.l996/Jan.1997 "Konflikt
um Südossetien" Yuri Tshovrebov: What will futuıre bring?
Ağustos 1996 tarihli yayımlanmamış elyazısı;
David Zurabişvili: "Stalemate in Tskhinvali"; War Report'tan
(tarihsiz), s. 29;
Lavrence Shets: "War Eyes on Moscow', War Report, Haziran
1996, s. 32;
Ossetia - A Caucasian Bosnia in microcosm", Paper submitted
to a conference an the North Caucasus at SOAS. April .1993, by
Julian Birch, Department of Politics, Universty of Sheffield.
Alıntı: Yvonne Bangert- Kafkasya Yazıları - Yaz 98 Yıl: 1 Sayı:
4
