TOPUK ÜZERİ DİPLOMASİ

Şevardnadze'nin Kodor yada Gal'de patlak veren her krizin ardından Abhazya'yı tek devlet çatısı altına davet etmesi şaşmaz bir gelenek halini aldı.

Kodor'un SU-25 uçaklarıyla bombalanmasının ardından bölgeye asker sevk eden ve saldırının sorumlusu olarak Rusya'yı işaret eden Şevardnadze, Gürcistan'ın toprak bütünlüğüne saygılı olduğunu açıklayan Kremlin'e karşı yelkenleri indirirken 15 Ekim'de de Abhazya'ya da barışçıl mesajlar vermeye başladı. Sohum'da giderek Abhazya Başbakanı Anri Cergeniya ile görüşmeye hazır olduğunu bildiren Şevardnadze, 1991'den beri "de facto" bağımsızlık statüsünden geri adım atmayan Abhazların tepkisini çekecek klasik önerisini yineleyerek "Abhazya'nın tek bir devlet çatısı altında mevcut haklardan mümkün olan en fazla payı alabileceğinin altını çiziyorum" [83] dedi.

Şevardnadze'nin önerisine ise Abhaz tarafı aynı kararlılıkla "hayır" karşılığını verdi. Abhazya Dışişleri Bakanı Sergey Şamba, Gürcistan içerisinde geniş haklarla donatılmış otonom bir bölge statüsünün söz konusu olamayacağının altını çizerek "Abhazya yönetimi bunun Tiflis'le görüşmeyecek bile. Biz iki devlet arasındaki ilişkilerden bahsedebiliriz. Aksi durum Abhazya'nın anayasasına aykırı olacaktır" [84] diyordu. Gürcü tarafı Abhazya'nın önerdiği konfederasyon anlaşmasını 1997'de imzalamaktan kaçınınca Abhaz tarafı 1999'da bağımsızlığını halkın oyuna sundu. Tabi Gürcistan Gürcü nüfusunun Abhazya dışında olmasını gerekçe göstererek böyle bir referandumu kabul edilir bulmuyor.

Şamba çok yakın bir geçmişte olan bu tarihi süreci bir kez daha Gürcü tarafına hatırlatan Şamba, özellikle Şevardnadze'nin Abhaz meselesinin çözümünde güç kullanmayı gözardı etmediklerine dair açıklamasına değerlendirirken "Son 10 yıl içerisinde Gürcistan 3 kere saldırı düzenledi, herkes bunun nasıl sonuçlandığını biliyor. Abhazya'yı tehdit etmek bugün ciddiyetsizliktir. Buna ancak gülümsenebilir" [85] diyordu.

Gürcü tarafı 17 Ekim 2001'de Kodor bölgesinin yine havadan bombalandığını ileri sürdü. Gürcistan Dışişleri Bakanı, olayı 'barış sürecini bozmak için yapılmış art niyetli bir provakasyon' olarak nitelendirdi. Bakanın ifadesine göre Saat 09:10 civarında da 6 adet Mİ-24 helikopterleri Sohum tarafından gelerek Maruh boğazını bombaladıktan sonra tekrar geldiği istikamette geri döndü. Saat 11:05 Rusya tarafından 2 adet SU-25 uçağı Kodor bölgesine girdi. [86]

Rus Barış Gücü, Abhazya'ya giren Çeçenlere karşı çok daha sert bir karar aldı. Rusya'da yayın yapan TV6'ya açıklamalarda bulunan Rus Barış Gücü Komutanı General Nikolay Sidoriçev, Abhazya'daki 1800 kişilik Rus barış gücüne, şüpheli görülen kişilere "öldürmek için ateş açma" yetkisi verildiğini şu sözlerde duyurdu: "Abhazya'da savaşan Çeçenler, kanun kaçakları. Görünmeleri halinde yok edileceklerdir." [87]

GELAYEV ATEŞ TOPU GİBİ

Gürcü yetkililer, Abhaz tarafının neredeyse bir aydan beri üstesinden gelmeye çalıştığı Gelayev grubunun Kodor'da bulunmadığı ısrarını korudular. Abhazya Savunma Bakan Yardımcısı Garri Kupalba'nın bir süreden beri devam eden kovalamacanın ardından Gelayev'in adamlarıyla birlikte Kodor'a geçtiğine ilişkin açıklamasına karşın Şevardnadze'nin Kodor temsilcisi Kvitsiani, "Bu açıklama Abhazlar'ın Kodor geçidine saldırma niyetini gösteriyor ama bu bölge güvenlik altında" diyordu. [88]

Ekim ayının son haftasına girerken Abhaz yetkililer Gelayev grubuyla girilen son çatışmalarda tarafların kayıplarını açıkladı. Savunma Bakan Yardımcısı Vyaçeslav Ankvab'ın verdiği bilgilere göre, Kodor'da çıkan çatışmada Abhaz tarafından 16, Gelayev grubundan ise 70 kişi ölmüştü. [89] Ancak bunların nihai bilgi olup olmadığı netlik kazanmadı.

Birkaç gün sonra ise Abhazya Genelkurmay Başkanı Vladimir Arşba, Abhazya Hava Kuvvetleri'ne ait uçak ve helikopterlerin 30 Ekim 2001'de Maruşki dağ geçidinde toplanan Çeçen savaşçıları attıkları bombalarla yok ettiğini söyledi. Arşba, Ruslan Gelayev'in yaralı olduğunu ve Gürcistan'ın Rustavi şehrinde tedavi altında tutulduğunu iddia etti. [90]
Gürcistan Dışişleri Bakanlığı ise Gelayev'in Rustavi'de tedavi altına alındığına dair iddiayı yalanlandı. [91]

Gelayev'in yaralanıp yaralanmadı polemiğine Rusya Genelkurmay Başkanı Anatoliy Kvaşnin de katıldı. Kvaşnin, 2 Kasım 2001'deki açıklamasında Ekim ayında Abhazya'ya girerek güvenlik güçleri ile çatışmalara giren Gelayev'in yaralandığını teyit ediyordu. [92]

Gelayev'in yakın çevresine dayanarak Kvaşnin'in iddialarının gerçek dışı olduğunu bildiren Çeçenlerin haber sitesi Kavkaz-Center ise, Çeçen komutanın yaralanması veya ona bağlı birliğin yok edilmesine ilişkin açıklamayı "saçmalık" olarak değerlendiriyordu.

Kavkaz-Center'a göre, Kodor bölgesinde ekim ayında yaşanan çatışmalarda 9 Kuzey Kafkasyalı öldü ve iki kişi kayboldu. Ölenlerden dördü Çeçen asılı Gürcistan vatandaşıydı.
Şevardnadze ise, Gelayev konusunda kendi temsilcisini yalanlıyordu. Ruslan Gelayev ve grubunun Abhazya üzerinden Kuzey Kafkasya'ya geçmek isterken "garantileri varmış gibi hareket ettiklerini" belirten Şevardnadze, şöyle diyordu: "Ama grup Rus askerlerinin ateşine maruz kaldı. Başarısız bir geçiş denemesinden sonra silahlı grup dağlardan Abhazya'ya indi, çünkü ne yapacaklarını bilmiyorlardı." [93]

Rusya'nın Tiflis'in Çeçen savaşçıları barındırdığına yönelik suçlamalarına da cevap veren Şevardnadze, "Elimizde onlardan hiçbirinin terörist olduğunu ispatlayan delil yok" diyerek Gelayev'i savunuyordu. Gürcü lider, ayrıca Gelayev'in akıbetinin ne olduğunu bilmediklerini ve kendisiyle hiçbir kontaklarının olmadığını belirtiyordu.

"Gelayev tanıtıldığı gibi haydut değil" diyerek Çeçen lidere sahip çıkan Gürcü lider, Kaheti bölgesindeki köylülerin ifadelerini referans göstererek şu savunmayı yapıyordu: "Gelayev normal düşünen, yüksek eğitim sahibi bir kişidir. Gürcistan'a da sıcak bakıyor."
Şevardnadze ayrıca Çeçen mültecilerin 1999'de ikinci kez gelmeleriyle çalkantılı bir bölge haline gelen Pankisi'de işlenen suçlardan Gelayev ve adamlarının değil vadinin yerlisi olan Çeçen asıllı Kistleri sorumlu tutuyordu. [94]

Gürcü liderin Gelayev ile ilgili sıcak mesajlarından hareketle Abhazya lideri Vladislav Ardzınba'nın Rusya'daki yetkili temsilcisi İgor Ahba, " Kodor geçidinde Gelayev'i kurtaran Gürcistan'ın resmi makamlarıdır" diyerek Tiflis'i suçluyordu. [95]

Aylar sonra bile Gelayev'in Kodor'da olup olmadığı meselesi gündem konusuydu. Cergeniya, 1 Şubat'ta yaptığı açıklamada Gelayev'in adamlarının Kodor geçidinde barındığını ve grubun Gürcü askerleriyle kontaklarının devam ettiğini kaydetti. [96]

Gürcistan İstihbarat Dairesi Başkanı Avtandil Ioseliani ise Abhazya Başbakanı Anri Cergeniya'nın açıklamalarına karşılık Prime-News'e "Bunlar Abhaz hükümetinin fantezileri" dedi ve ekledi: "Geçen sonbaharda Gelayev'in birliği Kodor'da idi ve Abhazya'ya karşı silahlı eylemler düzenledi. Bunlar ekim ayında olan şeylerdi. O tarihten bu yana bir tek Çeçen Kodor'da yok." [97]

BARIŞ İÇİN KODOR KİLİDİ

Kodor'a gönderilen Gürcü birlikleri Abhaz-Gürcü görüşmelerine büyük darbe indireceği ortada iken Gürcistan, bu konuda 1994 anlaşmasının hükümlerini geçersiz kılacak tutum içerisinde olacağının işaretlerini veriyordu. Gürcistan Savunma Bakanı David Tevzadze Tiflis'teki hakim kanaati şu sözlerle çok iyi izah ediyordu: ''Gürcü birlikleri Kodor'a Ekim ayında Abhazya'daki silahlı çatışmalar sonucu Gürcü nüfusun korunması amacıyla girmişti. Savunma Bakanı olarak Kodor'da Gürcistan Savunma Bakanlığı'na bağlı birliklerin varlığını sürdürmesini savunuyorum." [98]

Ancak BM de Tiflis'in Kodor inadından rahatsızdı. Tiflis'in Sohum'a yaptığı üç günlük gezinin ardından 23 Kasım 2001'de Tiflis'e dönen Boden, Gürcistan Savunma Bakanlığı'na bağlı birliklerin Abhazya'nın Kodor vadisinden çıkartılması gerektiğini vurguluyordu. [99]

Abhazya açısından meseleye bakıldığında Kodor, Tiflis ile yeniden masaya oturmanın ön şartıydı. Sohum'da basın toplantısı düzenleyen Cergeniya, Abhazya'nın tutumunu şöyle anlatıyordu: "Gürcistan tarafı 14 Mayıs 1994 tarihli Moskova Ateşkes Anlaşması'nı ihlal ederek Abhazya'ya silahlı birlikler sokmuştur. Gürcistan'ın silahlı birliklerini derhal geri çekmesinin önemi açıktır. Abhazya yönetimi, Gürcistan'a baskı yapmak amacıyla her türlü siyasi yolları kullanacak. Önümüzdeki günlerde Gürcistan tarafının ne yapmak istediğini öğrenmeliyiz. Eğer üzerine aldığı tüm sorumluğu reddediyorsa o zaman daha önce taraflar arasında varılan anlaşmalar da riske giriyor. Bunların arasında mültecilerin geri dönüş sorunu da yer alıyor." [100]

26 Kasım'daki radyo konuşmasında Abhazya yöneticilerine Gürcistan'la Abhazya arasında barış görüşmelerinin bir an önce yinelenmesi çağrısında bulunan Şevardnadze, 23 Kasım tarihinde batı Gürcistan'ın merkezi Kutaisi'de binlerce Abhazyalı Gürcü göçmenin bir araya gelerek Abhazya'ya karşı gerilla savaşı çağrıları yaptıklarına dikkat çekerek, sorunun siyasi diyalog ile çözülmesi sürecinin çıkmaza girmesinin ardından tehlikeli sonuçlar doğurabileceğini söylüyordu. [101]

ABD DEVREDE

Rusya'ya karşı Gürcistan'ı güçlendirme politikası güden ABD de, son krizle birlikte Abhaz tarafının Gürcü tezine ikna için devreye girdi. ABD Dışişleri Bakanlığı'nın dağılan SSCB topraklarında ihtilaflı meselelerin çözümü ile ilgili özel görevlisi ve Minsk Grubu'nun eşbaşkanı Rudolf Perina başkanlığındaki ABD heyeti, 29 Kasım'da Abhazya'ya giderek başkanlığındaki Amerikan heyeti, Gürcistan içerisinde otonom bir Abhazya modelini önerdi. Sohum ile Tiflis arasında yetki paylaşımını öngören BM belgesinin kabul edilmesini isteyen Perina, Cergeniya ve Şamba ile ayrı ayrı görüştükten sonra yaptığı açıklamalarla Amerika'nın Abhaz-Gürcü sorununa ilişkin tutumunu açık bir şekilde ortaya koydu. 11 Eylül'ün dünya sistemini değiştirdiğini belirterek "Soğuk savaşı geride bırakarak yeni döneme giriyoruz" diyen Perina, ABD ve Rusya arasındaki ilişkilerde büyük bir değişimin yaşandığını, Amerikan yönetiminin soğuk savaş döneminde ortaya çıkan ihtilafların kısa zamanda çözülmesi gerektiğini inandığını ve ABD'nin Gürcü-Abhaz sorunu için BM şemsiyesinde oluşturulan Dost Ülkeler grubunda yer alan bir ülke olarak "çözüm" istediğini söylüyordu. Abhaz yönetimine "bugün ortaya çıkan imkanları değerlendirmesini" öneren Perina, "Dünya yeni tehlikelere ve meydan okumalara cevap vererek ilerlemeye devam edecek" dedikten sonra "Abhazya'nın egemen bir yapı içinde Gürcistan içinde kalması gerektiğini" öğütlüyordu.

"Gürcistan'la ilişki kurmanın zamanı geldi" diyen Perina'nın Abhazya için önerisi şöyleydi:

"Abhaz halkına tüm güvenlik garantilerinin verilmesi ve ekonominin canlandırılması için yardım edilmesi şartıyla Abhazya, Gürcistan içerisinde egemen yapı olarak kalacak. Gürcü-Abhaz ihtilafı ancak iki tarafın siyasi iradesi ile çözülebilir. Biz Abhazya'nın inşa edilmesi ve Gürcistan'la köprülerin yeniden kurulması için yardımcı olmaya hazırız". [102]

Sergey Şamba ise, Abhaz halkının ABD gibi büyük bir devletin Gürcü-Abhaz sorusunu çözme niyetini anlayışla ve minnetle karşıladığını belirterek Perina'ya şu cevabı veriyordu: "Abhaz halkı 1999 yılında gerçekleşen referandumda bağımsız devlet olarak kalmak isteğini ortaya koydu."

Şamba, Abhazya-Gürcistan arasındaki görüşmelerin yeniden başlaması için Abhazya toprağı olan Kodor'daki Gürcü askerlerin çekilmesinin şart olduğunu kaydediyordu. [103]

BM TEMSİLCİSİ HEDEFTE

Bu süreç içerisinde Abhaz tarafını Kodor konusundaki tutumuna en fazla destek Dieter Boden'den geldi. 12 Kasım 2001'de açıklamalarda bulunan Boden, saldırılara karşı Svanları koruma gerekçesiyle Kodor'a yerleştirilen 350 kişilik askeri varlığın taraflar arasında barış sürecinin yeniden başlamasına engel olduğunu yineledi. Boden, Kodor'da 8 yıldır süren ancak Ekim ayında kesintiye uğrayan statükonun yeniden sağlanması gerektiğine olan inancını vurguluyor ve "Geçitteki Svanlar ve Abhazlar arasında centilmenlik anlaşması vardı ve iyi gidiyordu" diyordu. [104]

Boden'in Gürcistan ile Abhazya arasında askıya alınan görüşmelerin yeniden başlaması için Kodor'daki Gürcü askerlerin çekilmesinin şart olduğunu söylemesine karşılık Emzar Kvitsiani, "Sohum'un kontrolü dışındaki Kodor'da yaşayan 2400 kişilik nüfusun güvenliklerini sağlamak zorunda olduklarını" belirtiyor ve Gürcü askerlerin bölgeden çekilmesinin sözkonusu edilemeyeceğini vurguluyordu. [105]

Boden'in Kodor ile ilgili sözleri Tiflis'te sert tepkiler uyandırdı. Yeni Haklar grubu, 18 Aralık'tan itibaren parlamentodaki oturumları boykot etmeye başladı. Boykotçu grup, "Rusya'nın maşası" olarak suçladıkları Boden'in BM tarafından Gürcistan'dan geri çağrılmasını istiyordu. [106] Gelenekçi kanadın temsilcisi Tedo Paataşvili ise Boden'in talebinin Gürcistan'ın çıkarlarıyla çatıştığını belirtiyordu. [107]

ABHAZYA'DAN KRİTİK UYARI

"Abhazya, Gürcü askerlerinin konuşlandığı bir Kodor'u içine sindirebilir mi" sorusunun cevabı Aralık ayının ortalarında karşılık bulmaya başladı. "1994 yılında imzalanan Moskova Anlaşması'na aykırı bir şekilde Kodor'da bulunan Gürcü askerlerinin bölgeden çıkartılması için gereken tedbirler alınacaktır" diyordu Abhazya Savunma Bakanı Givi Agırba. Ve ekliyordu: "Gürcistan, Kodor geçidini stratejik bir yer olarak görüyor, ama bu Abhazya'nın toprağıdır." [108]

Bölgedeki Gürcü askerlerin ihtiyaçlarını gidermek amacıyla 3,5 ton gıda ve ilaç sevkıyatı yapan İmereti Bölge Valisi Temur Şaşiaşvili'ye göre, Gürcü birliklerinin gelmesiyle Kodor'daki halkın güvenliği garanti altına alınmış oldu. Vali şunu hesaplıyordu: Gelecek bahara kadar Abhaz-Gürcü meselesi barışçıl yollarla çözülmezse gerilla birliği Abhazya'ya girmeye hazır. [109]

Abhazya Savunma Bakanı Yardımcısı Givi Agırba, Gürcistan'a Kodor'dan çekilmesi için Gürcistan'a tanınan sürenin Şubat ayında dolacağını hatırlatarak, verilen ültimatomu uygulamaktan çekinmeyeceklerini bildirdi. [110]

17 Ocak 2002'de Gal bölgesinin Çuburhinci köyünde Abhaz ve Gürcü tarafları bir araya geldi. Bölgedeki BM temsilcisi Dieter Boden'in organize ettiği görüşmede taraflar, Gürcü askerlerinin Kodor'dan çıkarılması meselesini 5 saat buyunca kapalı kapılar ardında tartıştılar. Gürcistan Özel Görevler Bakanı Malkhaz Kakabidze ve Abhazya Başbakan Yardımcısı Raul Hacimba, Gürcü-Abhaz ihtilaf bölgesindeki problemi çözmeye yönelik bir protokol imzaladılar. Tiflis'te bir basın toplantısı düzenleyen Malkhaz Kakabidze, Kodor geçidinde bulunan askerlerin sayısının azaltılacağını, buna karşın Abhaz tarafının da Tkvarçel bölgesinden ve Kodor'un aşağılarından ağır askeri araçları çekmesinin beklendiğini, ayrıca oradaki Gürcü nüfusun korunmasının da şart olduğunu söyledi. Görüşmeleri değerlendiren Dieter Boden ise, tarafların Kodor bölgesinde BM gözetiminin başlatılmasını kabul ettiklerini belirterek, bir buçuk yıl önce durdurulan gözetimin Şubat ayında başlayacağını kaydetti. [111]

Ancak Kodor'un silahlı birliklerden arındırılmasına yönelik Gürcü tarafında bir tepki organizasyonu dikkat çekiyordu. Bir grup Gürcü, İngur nehri üzerindeki köprüyü ulaşıma kapatarak, Gürcistan Savunma Bakanlığı'na bağlı birliklerin Kodor vadisinde kalmaya devam etmesini istedi. Gürcü gerilla gruplarının da yer aldığı eylemde Rusya Barış Gücü birliklerinin Abhazya toprakları içerisine kaydırılması ve Galizga nehrine doğru çekilmesi talep edilmekteydi. [112] Abhazya hükümeti ise Gürcü yönetimini, Gürcü mültecileri Abhazya'ya karşı tahrik etmekle suçluyordu.

Tabi Gürcü gerilla grupları ve mültecilerin Barış Gücü çekilsin sloganına Şevardnadze bile sahiplenmeye cesaret edemiyordu. Şevardnadze, 31 Ocak'ta Tiflis'te görüştüğü Rusya Güvenlik Konseyi Başkanı Vladimir Ruşaylo gibi, Barış Gücü'nün Abhazya'dan çekilmesi durumunda çatışmaların çıkabileceği uyarısında bulunuyordu. Şevardnadze, Gürcü mültecilerin güvenliği için gerekli ortamı hazırlamaları durumunda Gürcistan'ın barış güçlerinin çıkarılması meselesini tartışmayacağını söylüyordu. "Onlar gittikten sonra çatışmaların ve büyük Kafkas savaşının patlak vermeyeceğini kimse garanti edemez" diyen Şevardnadze'nin bir isteği de Barış Gücü'nün görev alanının genişletilmesiydi. [113] Tabi Barış Gücü'nün görev süresi 31 Aralık 2001 tarihi itibariyle sona ermişti.

11 Şubat 2002'de Boden'in Sohum'daki ofisi mini bir zirveye sahne oldu. Toplantıda bir tarafta Anri Cergeniya, Sergey Şamba ve Astamur Taniya; diğer tarafta Avtandil Jorbenadze ve Malkhaz Kakabadze vardı. Boden'in başkanlığındaki toplantıda BM Gözetim Misyonu Başkanı Anis Bacva da hazırdı. Toplantıda 1 Şubat'tan itibaren Kodor'da Rus Barış Gücü ve BM Gözlemci Misyonu'nun görev yapmasını öngören 17 Ocak 2001 tarihli protokol anlaşmasının gereklerinin yerine getirilmesi gündeme geldi. Abhaz tarafının bu konudaki talebine karşılık Gürcü heyeti 350 Gürcü askerinin yer aldığı Kodor'un boşaltılacağını kaydetti.

Kodor geçidinde 20 Şubat'tan itibaren BM Gözetim Misyonu çalışmalara başlayacaktı. Ancak Rus Barış Gücü bu faaliyette yer almaması öngörülmüştü. Abhaz tarafı Gürcü askerlerinin Kodor'dan çekilmesinin hemen ardından Koordinasyon Kurulu'nun toplanabileceği bildirdi. [114] Ancak 20 Şubat'ta Gal bölgesindeki Çuburkhindzhi köyünde Gürcü ve Abhaz tarafı Bacva'nın arabuluculuğu ile bir araya gelerek gözlem çalışmalarının en az bir hafta ertelendiğini duyurdu. [115] Kodor'daki denetim programı sık sık hava muhalefeti ile karşılaştı.

Kodor Şubat ayını, ayın 26'sında Verhnaya Lata köyündeki 107 Nolu kontrol noktasına yapılan saldırıyla geride bıraktı. [116]

AMERİKAN ASKERLERİNİN TİFLİS'E GELİŞİNİN YANKILARI

Bu arada Abhazya'nın hassasiyetle üzerinde durduğu bir önemli nokta da şu. Kodor kördüğümü çözülmeden Amerikan askerlerinin Gürcistan'a gelme meselesi ortaya çıktı. [117] Gürcistan'daki Amerikan varlığı en fazla Abhazya'yı tedirgin etti. Bu konudaki kaygıları Abhazya Devlet Başkanı Yardımcısı Valeri Arşba, "Biz durumun Abhazya aleyhine dönmeyeceğinden emin değiliz. Rusya'nın açık bir şekilde bölgeden dışlanması bizim için endişe kaynağı. Abhazya'nın Rusya içerisinde yer almaya ilişkin önerileri hala geçerlidir. Ancak biz henüz bir yanıt almış değiliz" sözleriyle dile getirdi. [118]

Anri Cergeniya da Amerikan özel birliklerinin operasyon yapmasıyla gündeme giren Pankisi'deki gelişmelerin Gürcistan-Abhazya arasında çatışma bölgesi olan Kodor bölgesini etki edebileceğini söylemekteydi. Abhaz yönetimine göre Amerikan askerlerinin Gürcistan'a gelmesi, aslında Abhazya'ya yönelik çok geniş çaplı bir işgal hareketine götüren sürecin bir kilometre taşıydı.

Pankisi'ye operasyon yapılacağı gerekçesiyle Tiflis'te başlayan askeri eğitimi Gürcistan'ın Abhazya'ya karşı savaşa hazırlığı olarak gören Abhazya Devlet Güvenlik Hizmeti, 4 Mart 2002'de şöyle bir açıklama yaptı: "Gürcistan yetkililerinin Amerika'nın yardımıyla Pankisi'de operasyon hazırlığı yaptığına dair açıklamalar, Abhazya'ya karşı hazırlanan geniş çaplı operasyonu örtmek için başlatılan dezenformasyon kampanyasının bir halkasıdır. Gürcistan son 4 yılda batılı uzmanlardan da yararlanarak özel birlikler hazırlıyor. Onlar 1998 yılındaki olaylarda ve 2001 yılı kasım ayında Kodor geçidindeki olaylarda yer aldılar… 2 Mart'ta bu bölgede Gürcistan'ın hava kuvvetlerine ait Amerikan yapımı bir helikopter göründü. Gürcistan'ın amacı buradaki Rus Barış misyonunun sona erdirilmesi ve Abhazya'ya NATO yada ABD askerlerinin yerleştirilmesidir." [119]

Amerikalı uzmanlar tarafından eğitilecek olan Gürcü özel birliğinin "Pankisi geçidindeki teröristlere yönelik operasyonda kullanılacağı" yönündeki açıklamalara kuşkuyla bakan Abhazya Güvenli Hizmeti Başkanı Zurab Agumava 6 Mart'ta bir açıklama daha yaptı:
"Gürcistan, Abhazya topraklarında yeni geniş çaplı bir savaş için hazırlanıyor ve Pankisi geçidindeki silahlı çatışmaları, bir kez daha Kodor'a taşımanın senaryosunu oynuyor." [120]

Agumava, ayrıca Gürcü medyasında çıkan Abhazya'da Arap menşeli militanların barındığına ilişkin haberleri ise "Bu çatışmaları Abhazya'ya taşımak için yapılan hazırlıkların gizlenmeye çalışılmasından başka bir şey değil" şeklinde değerlendiriyordu.

Abhazya Güvenlik Konseyi Sekreteri Astamur Tarba, 24 Mart'ta Rus gazetesi İzvestiya'da yayınlanan demecinde Gürcistan'ın Nisan ayının ilk haftası Abhazya'ya askeri hareket başlatabileceğini ve Amerika'nın eğittiği Gürcü birliklerin askeri operasyonda yer alacağını ortaya attı. [121]

25.03.2002'de Prime-News'e konuşan Abhazya Devlet Başkanı Yardımcısı Astamur Taniya ise, Gürcistan yönetiminin Abhazya'ya yönelik savaş kararı aldığını ileri sürüyordu. Taniya'nın ifadesine göre, Abhaz yönetimi böyle bir karara Amerikan askerlerinin Gürcü birliklerini eğitmesi, El Kaide üyelerinin Abhazya'da bulunduğuna ilişkin propagandalar, Kodor'un silahsızlandırılmaması ve Gürcü parlamentosunun bölgedeki Rus Barış Gücü'nün çıkartılması için aldığı karar nedeniyle varmıştı.

Astamur Taniya'ya göre, Abhazya'da çatışmaların önümüzdeki Nisan yada Mayıs ayında başlaması bekleniyordu. Abhazya'nın gereken önlemleri almaya devam ettiğini belirten Taniya, Gürcü lider Eduard Şevardnadze tarafından aklandığını söylediği Çeçen lider Ruslan Gelayev'in bu amaçla kullanılabileceğini ileri sürüyordu. Taniya, "Nüfus arasında panik yok, ama Abhazya kamuoyu gelecek savaştan haberdardır. Çünkü yönetim onu saklamıyor" diyordu. [122]

VADİDE DENETİM ÇIKMAZI

Uzun tartışmalar ve taraflar arasındaki karşılıklı suçlamalardan sonra nihayet BM gözlem misyonu denetim için 21 Mart 2002'de Kodor'daydı. Denetim ekibi Kodor'un aşağı kısımlarından yukarı doğru harekete geçti. Plana göre Sohum'dan gelenler yukarı kısımdaki kullanıma elverişsiz köprüyü geçtikten sonra Gürcü temsilcilerin tahsis edeceği araçlarla denetime başlayacaklardı. Ancak Gürcü tarafı Abhazya'dan gelenleri karşılamayınca denetim başlayamadı. Bunun üzerine BM ve Rus temsilciler Sohum'a geri dönmek zorunda kaldı. [123]
Denetim 25 Mart itibariyle yeniden başladı. Gözetim gurubunda 5 Rus, 4 BM askeri gözlemci yer alıyordu. [124]

Bu arada Rusya Dışişleri Bakanlığı, Moskova'daki Gürcistan Büyükelçiliği'ne Gelayev'in tutuklanarak cinayet suçlamasından Rusya'ya teslim edilmesini istedi.

YENİ BİR PROVAKASYON HESABI

Abhazya'da 26 Mart'ta Gürcistan Savunma Bakanı David Tevzadze'nin "Rus Barış Gücü'nü Kodor'a girmeye kışkırtan provakasyonlar" [125] olarak değerlendirdiği bazı patlamalar gerçekleşti. 26 Mart 2002'de Beslahoba bölgesinde ana kara yolu üzerinde bir benzin tankeri infilak etti. 27 Mart'ta ise Oçamçıra istasyonunda saat 07:05'te meydana gelen patlamadan 5 dakika sonra Oçamçıra-Sohum-Psou hattında sefer yapan trende bir patlama oldu. İstasyondaki patlamada kayıp olmazken trendeki olayda 1 kişi öldü, 15 kişi yaralandı. Sohum bu olaylardan Gürcü terör gruplarını sorumlu tuttu. [126]

Tevzadze ise Sohum'un bu suçlamasına karşı şöyle bir senaryo ortaya attı: Önce Rus Barış Gücü'ne ait kontrol noktalarından birine saldırı düzenlenecek. Rus askerleri de anlaşmalı oldukları saldırgan gruba karşı sıcak takip yapma gerekçesiyle Gürcistan sınırına geçecek. Böylece Ruslar Kodor'a girmiş olacak. [127]

[83] Şevardnadze: Cergeniya ile görüşmeye hazırım, Ajans Kafkas, 16.10.2001
[84] Abhazya "özerk bölge" tezine sert, Ajans Kafkas, 16.10.2001
[85] Abhazya "özerk bölge" tezine sert, Ajans Kafkas, 16.10.2001
[86] GÜRCİSTAN'DAN TEHDİT, Ajans Kafkas, 18.10.2001
[87] Rus barış gücüne vurma yetkisi, Ajans Kafkas, 20.10.2001
[88] Gelayev ateş topu gibi, Ajans Kafkas, 19.10.2001
[89] Abhazya'da sular durulmuyor, Ajans Kafkas, 23.10.2001
[90] Ruslan Gelayev yaralı, Ajans Kafkas, 30.10.2001
[91] Gürcistan: "Çeçen komutan Gelayev Rustavi'de değil", Ajans Kafkas, 31.10.2001
[92] Gelayev yaralandı polemiği, Ajans Kafkas, 03.11.2001
[93] Gürcü lider Gelayev'i savundu, Ajans Kafkas, 08.11.2001
[94] Gürcü lider Gelayev'i savundu
[95] Abhazya: Gelayev'i Gürcistan kurtardı, Ajans Kafkas, 09.11.2001
[96] The members of Ruslan Gelayev's band are staying in the Kodori gorge, Prime-News, 01.02.2002
[97] Tbilisi official categorically refutes Sukhumi's official statements that Chechen fighters have been left in the Kodori gorge, Prime-News, 01.02.2002
[98] Gürcistan Abhazya'nın Kodor vadisinde askeri varlığını sürdürecek, Ajans Kafkas, 21.11.2001
[99] Kodor gerginliği sürüyor, Ajans Kafkas, 23.11.2001
[100] Barış için Kodor kilidi, Ajans Kafkas, 26.11.2001
[101] Şevardnadze'den Abhazya'ya terör kartı, Ajans Kafkas, 27.11.2001
[102] ABD, Gürcü-Abhaz sorunu için devrede, Ajans Kafkas, 30.11.2001
[103] ABD, Gürcü-Abhaz sorunu için devrede, Ajans Kafkas, 30.11.2001
[104] Gürcü askerleri barışa engel, Ajans Kafkas, 12.12.2001
[105] Kodor polemiği, Ajans Kafkas, 13.12.2001
[106] Boden'e karşı cephe, Ajans Kafkas, 25.12.2001
[107] Tedo Paatashvili: Diter Boden's demand on forces withdrawal from Kodori valley in directed against Georgia's interests, Prime-News, December 25, 2001
[108] Abhazya Kodor'da sertleşti, Ajans Kafkas, 14.12.2001
[109] Imereti governor had brought food and medications for the soldiers in Kodori valley, Prime-News, December 25, 2001
[110] Gürcistan'a verilen süre doluyor, Ajans Kafkas, 10.01.2002
[111] Gürcü askerleri, Kodor'dan çekiliyor, Ajans Kafkas, 19.01.2002
[112] Kodor gerginliği tırmanıyor, Ajans Kafkas, 21.01.2002
[113] Büyük Kafkas savaşı uyarısı, Ajans Kafkas, 31.01.2002
[114] Sohum'da mini zirve, Ajans Kafkas, 12.02.2002
[115] Kodor ekibine erteleme, Ajans Kafkas, 20.02.2002
[116] Rus Barış Gücü'ne saldırı, Ajans Kafkas, 01.03.2002
[117] Julian Borger, Pentagon outlines plans to take war on terror to Georgia, The Guardian, February 28, 2002, http://www.guardian.co.uk/international/story/0,3604,659119,00.html
[118] Abkhaz Security Council to discuss U.S. military presence in Georgia, Interfax, 27.02.2002
[119] Abhazya: Gürcistan savaşa hazırlanıyor, Ajans Kafkas, 05.03.2002
[120] Abhazya'dan Tiflis'e derin kuşku, Ajans Kafkas, 08.03.2002
[121] ABHAZLAR ENDİŞELİ, Ajans Kafkas, 25.03.2002
[122] Abhazya'da savaş hazırlıkları, Ajans Kafkas, 25.03.2002
[123] Kodor'da denetim çıkmazı, Ajans Kafkas, 25.03.2002