Cemil Cahit
Toydemir
(1883-1956)
Büyük Çerkes sürgününde Anadolu'ya göçeden Therhet adlı bir Vubıh
ailesinden olan Mehmet Cahit Bey'in oğludur. 1883 yılında İstanbul'da
doğdu. Harp Okulu'nu 1902'de bitirdi. Balkan ve Birinci Dünya
Savaşlarına katıldı.1918 yılında Met Yusuf İzzet Paşa'nın emrinde
tümen komutanı olarak anayurdu Kafkasya'yı kurtarmak ve bağımsız
bir Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti kurmak için yapılan savaşlara katıldı.
Mondros Silah Bırakışması'ndan sonra Kafkasya'dan döndüğünde Aşharuva
Rauf Bey'in yardımıyla 5 Kafkas Tümeni Komutanlığı'na atanarak
Anadolu'ya geçti. İstanbul'daki Ali Rıza Paşa Hükümeti adına Karzeg
Salih Paşa ve Heyet-i Temsiliye adına Mustafa Kemal Paşa, Aşharuva
Rauf ve Kunduh Bekir Sami Bey'ler arasında yapılan "Amasya
Görüşmeleri" Cemil Cahit Bey'in evinde ve onun sağladığı
güvence altında cereyan etti. 21 Ocak 1922 de 10. Tümen Komutanlığı'na
getirildi ve tümeniyle Batı Cephesi'nde Yunanlılara karşı başarıyla
savaştı. Kurtuluş Savaşı'ndan sonra da Tümen Komutanlıkları, Kolordu
Komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı(1939), Askeri Yargıtay
Başkanlığı(1942), 1.Ordu Komutanlığı gibi görevlerinde bulunduktan
sonra 1946 yılında Orgeneral rütbesinden emekliye ayrıldı. TBMM'nin
yedinci döneminde İstanbul Milletvekili ve aynı dönemde Recep
Peker kabilesinde Milli Savunma Bakanı olarak hizmet gördü.1956
yılında İstanbul'da öldü.
*
Bu yazı Sefer E. Berzeg'in Çerkes Göçmenleri II adlı kitabından
derlenmiştir