Ömer Yaver Paşa
(1861-1931)

Büyük Çerkes sürgününde Anadolu'ya göç eden bir Adıge ailesidir. 1880'de Harp Okulu'nu ve 1884'de Harp Akademisi'ni bitirdi.Çeşitli askeri görevlerde bulunduktan sonra Balkan Savaşı'nda Doğu Ordusu'nu oluşturan dört kolordudan birinin (12. Nizamiye ve İzmit Redif Tümeni) komutanlığını yaptı. Osmanlı ordusunun bozgunuyla sonuçlanan bu savaş sırasında esir düştü. Ünlü ve yetenekli bir Erkaniharbiye Feriki (Korgeneral) olmasına karşın Enver Paşa tarafından orduda yapılan büyük tasfiye sırasında emekli adildi. Savaş süresince İzmir'de bir tür sürgün hayatı yaşadı. Mondros Silah Bırakışması'ndan sonra üçüncü Tevfik Paşa kabilesinde Harbiye Nazırlığı görevine getirildi. Fakat İstanbul'a gelen Bağlaşık Devletler temsilcilerinin davranışlarına tahammül edemediği ve hükümetin İttihatçı kadroların tasviye politikasını onaylamadığı için kabineden istifa etti. 31 Mart 1919'da Padişah Vahdettin'in başmabeynciliğine atandı. Asker kökenli olmakla beraber ılımlı bir kişiliğe sahipti. Buna karşın görevinin niteliği nedeniyle bir çok olayda şimşekleri üzerine çektiğinden Temmuz 1920'de Ankara Bidayet Ceza Mahkemesi'nce gıyabından idam edildi. Kasım 1922'de Padişah Vahdettin'le birlikte ülkeyi terketti. Lozan Anlaşması'ndan sonra 150'lik listeye dahil edildi ve ülkeye girmesi yasaklandı. Mısır'da ve Lübnan'da bir süre yaşadıktan sonra 1931 yılında Beyrut'ta öldü.

* Bu yazı Sefer E. Berzeg'in Çerkes Göçmenleri II adlı kitabından derlenmiştir