İmam Şamil'in idari düzeni

İmam Şamil diğer imamlardan farklı yeni düzenlemeler getirdi. Elinde tuttuğu belli yerleşim birimlerini 20'ye ayırdı ve buralara naipler tayin etti. Her naip bölgesinin hem idari hem askeri icraatıyla görevliydi. Ayrıca mahkemelerin yanısıra askeri hazırlıkların ikmali için divanlar oluşturdu.

Orduda onbaşılık rütbesinden itibaren yüzbaşı ve binbaşı rütbeleri vardı. Naiblik rütbesi Rusların general rütbesine muadil olup bir naip bin veya birkaç bin kişilik kıt'alara kumanda ederdi.16 yaşından 60 yaşına kadar bütün erkekler askerlikle mükelleftiler. Bir babanın üç oğlu varsa üçü de asker olur, dört oğlu varsa en küçüğü evde kalırdı.

Her erkek tüfek, tabanca ve kılıç bulundurmak mecburiyetindeydi. Hastalık veyahut herhangi bir mazeret dolayısıyla evde kalan bir kimse hayvanı, savaşa giden bir diğerine verirdi.
Deftere kayıtlı mürit ve murtezik denilen askerlerin sayısı 60.000 kişiydi. Lüzumu halinde ise eli silah tutan her erkek askerdi.

İmam Şamil'in ordusunun belkemiğini süvari kıt'aları teşkil ediyordu. Gerek piyade ve gerek süvari kıt'aları tayin olunan içtima mahalline son süratle sevkediliyordu.

Hizmette yararlık gösterenler evvelce hediyelerle, silah ve bunun gibi eşyalarla taltif edilirlerken; bu defa bunlara verilmek için gümüşten hilal veya daire şeklinde madalyalar ihdas edildi. Bunlardan başka büyük başarılar elde edenlere yüksek nişanlar verilirdi.

Nişanlarda, "Sonunu düşünen cesur olmaz.", "Kılıç Cennet'in anahtarıdır", "Yiğite cennet yeri açıktır", "Hakaret etmekte ağır, öç almakta çevik ol", "Savaşta korkak davranma, harbin ağırlıklarına sabırlı ol, ecel gelmedikçe ölüm olmaz" şeklinde Arapça ibareler yazılırdı.

Nişanlardan başka piyade, süvari ve topçu kıt'aları ayırmak için işaretler vardı.
İmam Şamil'in maiyetinde daimi olarak 600 kişilik süvari muhafız kıt'ası bulunurdu. Bu kıt'a müritlerden müteşekkildi.

Yararlanılan kaynak: Kafkasya'nın Kurtuluş Mücadelesi. Cafer Barlas. Kitabevi 1992. İst