DAĞISTAN VE LAKLAR

Türkiye'deki Kafkas diasporasının yakından tanıdığı değerli büyüğümüz Musa Ramazan, bizler için hem anayurt kokusu taşıması açısından, hem de diasporanın siyasi duruşunun belirlenmesi noktasında yıllardır kalemiyle yaptığı hizmetten dolayı ayrı bir yeri olan bir yazar. Onun Hollywood yapımcılarına ilham verecek derecede çarpıcı yaşamöyküsünden bölümler içeren eserleri yıllardır Türk okuyucusuna Kafkas halklarının hiçbir dönem susmayan özgürlük talepleri ve uğradıkları haksızlıkları anlattı. Musa Ramazan çok yönlü kişiliği ve uğraştığı her konudaki ihtisasıyla tanınan bir büyüğümüz. Onun ismi Kafkas Halk danslarıyla, Dağıstan'la, İkinci Dünya savaşında Kafkasya'nın uğradığı yıkımla birlikte anılıyor. Onun eserleri yıllardır yüreği Kafkasya için çarpan insanlara ışık tutuyor.

"Dağıstan ve Laklar" adlı eser de ancak Musa Ramazan'ın kalemine yakışacak bir eser. Her yönüyle

Dağıstan'ın Türk diline kazandırılmış bir envanteri niteliği taşıyan bu kitap içerdiği soyağacı bilgileri, biyografiler, resimler, tarihi ve edebi bilgilerle bu konuda büyük bir boşluğu dolduruyor. Bunca ortak kültür motifine rağmen, bunca tarihi müştereke rağmen ve bunca kan hısımlığına rağmen Türk okuru Kafkasya'ya ne kadar uzak, ne kadar yabancı... Mevcut eserler genellikle Kafkas kökenli insanlara ulaşırken Türk okuruna Kafkasya'ya dair sunulan eserler o kadar sınırlı ki bu konuda yapılmış her türlü çalışmanın ne büyük önem taşıdığını izaha gerek yok.

Bu noktada tüm ömrünü her daim çalkantılı olan Kuzey Kafkasya'nın haklı davasına hizmetle geçirmiş olan Musa Ramazan'ın eseri adı çok fazla bilinen ve bir şiir gibi kulaklarda yer edinen Dağıstan'ın gerçeğini, geçmişini ve efsunlu kültürünü gözler önüne döküyor.

Orası çoğumuzun sandığı gibi dağların ve dağlılığın ülkesi değil, özgün bir şehir kültürünün ve bunun uzantısı olan köklü bir uygarlığın merkezi. Filoloji için, mitoloji için, savaş tarihçileri için, folklor için dipsiz bir kaynak...

Kafkasya'nın sanatçı kavmi Laklar'a ilişkin kitapta aktarılan bilgiler de çok büyük önemi haiz. Çünkü Dağıstan'ın bu küçük ama nüfuslarına oranla son derece etkin halkına dair bildiklerimiz de bilmemiz gerekenlerin çok gerisinde. Onların Kuzey Kafkasya tarihi ve kültürü üzerindeki büyük etkileri ve göç ettikleri Türkiye'de içlerinden çıkan önemli isimler bizler için gölgede kalmış konulardı. Musa Ramazan'ın eseriyle Dağıstan'ın merkezini yurt tutmuş olan Lak halkının Kafkas kültürü içindeki yeri de gün ışığına çıkartılmış oluyor. Onlar hakkında verilen tarihi bilgiler, dillerine ilişkin tespitler ve Kafkas el sanatları konusundaki yeteneklerine dair örnekler gerek konuya ilgi duyan Türk okuyucusu gerek Türkiyeli Kafkas diasporası açısından kaynak teşkil edecek önemi haiz.

Musa Ramazan'ın bu büyük emek ve özveri gerektiren çalışması Şamil Eğitim ve Kültür Vakfı Yayınları tarafından 2002 yılında basılmış ve Gökhan Menteş tarafından yayına hazırlanmış.

Hulusi Üstün